CẨM NANG HẠNH PHÚC

Thầy Thái Lễ Húc giảng thuật


CHƯƠNG 1 – MINH LÝ THIÊN (HIỂU RÕ VỀ LÝ)

5. THẾ NÀO LÀ DỤC

Dục giả dưỡng tử sử tác thiện dã (Dục là trưởng dưỡng cho con cái khiến làm việc thiện vậy)

Một trong những tác phẩm giáo dục triết học nổi tiếng nhất thời xưa, chính là sách “Lễ Ký – Học Ký“, tác phẩm này đã trải qua được mấy nghìn năm. Giáo dục là gì? Sách “Lễ Ký – Học Ký” đối với giáo dục có một câu khai thị vô cùng quan trọng: “Giáo dã giả, trưởng thiện nhi cứu thất“. Giáo dục là “trưởng thiện” (nuôi lớn điều thiện), lại thêm “cứu thất” (ngăn ngừa việc quấy), câu nói này đã đem hai cương lĩnh lớn và quan trọng nhất của giáo dục phơi bày ra rồi.

Nguyên tắc giáo dục gia đình phải thống nhất

Giáo dục con cái phải chú ý một vấn đề quan trọng, chính là đối với nguyên tắc giáo dục con cái phải nhất quán, không được cha nói một đàng, mẹ lại làm một nẻo, thậm chí ông nội lại dùng một cách khác, con cái biết nghe ai đây? Chúng sẽ trở nên chơi vơi. Con trẻ hiện nay đặc biệt thông minh, thông minh đều dùng vào việc gì? Làm sao có được thứ này thứ kia. Nó nịnh nọt ông nội mấy điều lọt tai, bà nội hoặc cha, mẹ nó nghe thấy, họ liền mua cho nó đủ thứ. Không chỉ như thế, khi con cái phạm sai lầm, là nghĩ đến việc nấp sau lưng ai đó để trốn tội, cả đời này sẽ dưỡng thành thói quen trốn tránh trách nhiệm, chứ không phải là đối mặt với trách nhiệm, sửa đổi lỗi lầm. Cho nên, khi con cái có lỗi, người lớn trong gia đình phải có nguyên tắc nhất quán, quyết không được bao che, dung túng, điểm này rất là quan trọng.

Tôi nhớ lúc còn nhỏ, mỗi khi phạm lỗi, mắt tôi liền hướng vào ông nội, bà nội, bởi vì tôi là cháu đích tôn, đặc biệt được sự thương yêu của ông nội, bà nội, thế nhưng lúc đó đôi mắt tôi có buồn bã thê lương cũng chẳng khởi tác dụng. Ông nội nói với tôi: “Cháu tự mình phạm lỗi thì chịu xử phạt là đáng mà“, ông nội liền cùng bà nội đi lên lầu mất. Tôi lúc đó không biết dụng ý của ông, chỉ cảm giác ông bà rất vô tình, bây giờ tôi từ trong quá trình làm giáo dục mới hiểu được. Ông nội, bà nội mặc dù không đọc qua sách, không biết chữ, nhưng mà họ biết giáo dục, không ngạc nhiên khi ông có thể nuôi dạy ra bốn sinh viên đại học, còn có một người là tiến sĩ, tuyệt đối không phải là ngẫu nhiên. Do đó, giáo dục con cái cũng không phải là dựa vào bằng cấp học vị, mà là trí tuệ và kinh nghiệm giáo dục.

Mỗi lần lúc cha tôi trách phạt tôi, mẹ tôi ở bên cạnh một câu cũng không nói, điểm này rất quan trọng. Hiện tại có rất nhiều cha lúc trách phạt con cái, người mẹ liền xen ngang vào xử lý, có thể chưa xử phạt xong con cái, hai vợ chồng đã quay sang bắt đầu tranh cãi, cho nên, giáo dục con cái phải rất nhạy bén, phải có lý trí. Mẹ tôi lúc ở bên nghe thấy, cũng không ngẩng đầu lên nhìn tôi, bởi vì mẹ sợ tôi nhìn thấy mẹ, mẹ sẽ không nén được lòng. Mẹ tôi là một cô giáo, khi tôi lớn lên rồi, tôi đem thể hội lúc nhỏ về giáo dục để chia sẻ với mẹ. Mẹ tôi liền nói với tôi:

– Lúc nhỏ, khi ba con dạy dỗ con, mẹ ở đó cứ nghĩ, tuổi nhỏ như thế, làm sao mà nghe hiểu được đạo lý lớn như vậy!

Nhưng tôi nói với mẹ, con xác thật là nghe hiểu được. Cho nên, đừng xem thường trẻ nhỏ, mặc dù cha mẹ nói rất nhiều điều, có thể trẻ nhỏ không hoàn toàn hiểu rõ được, nhưng trẻ nhỏ từ lời nói, ánh mắt của cha mẹ, có thể sâu sắc hiểu được nỗi khổ tâm mong con cái nên người của cha mẹ, cảm nhận được cha mẹ đối với mình thương xót và yêu quý, thật sự chẳng vui gì khi la mắng mình .

Cha tôi có một câu nói thường nói nhất là: “Con phải yêu thương chính mình“.

Mẹ tôi hỏi tôi:

– Câu nói này con thật sự có hiểu không vậy?

Tôi thật sự hiểu. Ở trong quá trình trưởng thành của tôi, câu nói này của cha tôi thường hay hiện lên trước mắt tôi, làm bạn cùng tôi khi vượt qua vô vàn nghịch cảnh, thậm chí vượt qua các loại dụ hoặc.

Có một báo cáo, điều tra về rất nhiều trạng nguyên đầu bảng trong cả nước, kết quả phát hiện không có một vị trạng nguyên nào mà cha mẹ làm giáo sư cả, ngược lại rất nhiều đều là nông dân. Cha mẹ rất khắc khổ làm việc, mặc dù cuộc sống từ nhỏ rất khốn khổ, nhưng họ vô cùng chăm chỉ giúp đỡ cha mẹ, cũng rất có tâm hiếu. Chúng tôi nhìn thấy cái báo cáo này có thể suy luận, những trạng nguyên này ở trong thời gian học tập có bị ép buộc hay không? Không có! Động lực của họ là ở đâu? Ở tâm hiếu và tâm báo ân của họ. Động lực của họ tuyệt đối không phải là một chiếc máy ảnh kỹ thuật số, hay là một cái máy tính cao cấp. Vì thế, giáo dục con cái phải có phương pháp chính xác, mà không có liên quan đến học vị của cha mẹ, cũng không phải có tiền bạc là làm được. Cho nên, nguyên tắc giáo dục gia đình nhất định phải chính xác và nhất quán.