CẨM NANG HẠNH PHÚC

Thầy Thái Lễ Húc giảng thuật


CHƯƠNG 1 – MINH LÝ THIÊN (HIỂU RÕ VỀ LÝ)

6. THẾ NÀO LÀ THIỆN

Nhận biết Thiện phải xem ở chỗ tồn tâm (tồn tâm: cách dụng tâm)

Thế nào gọi là Thiện? Đánh người, mắng người có phải là thiện không? Đối với người cúi chào 90 độ, có khi còn cúi chào 120 độ, như thế có phải là thiện hay không? Thiện có tiêu chuẩn, “Đệ tử quy” là tiêu chuẩn vô cùng tốt. Thiện từ chỗ nào mà phán đoán? Từ chỗ tồn tâm, có thể phán đoán ra là chân thiện hay là giả thiện. Một người đối với người khác vô cùng cung kính, thế nhưng anh ta chỉ cung kính đối với cấp trên, đối với cấp dưới lại chẳng nể nang, đây không phải là chân thiện. Anh ta có mục đích, là để “dựa rồng bám phụng“, là để bản thân được thăng tiến, cái loại tồn tâm này là tự tư tự lợi, là ác. Nhìn người không thể chỉ nhìn vào một điểm, phải nhìn cả chặng đường, phải nhìn mọi mặt, nhìn xem có phải anh ta đối với bất kỳ người nào đều dùng chân tâm hay không?

Nếu như nhìn thấy một người đánh người, mắng người, hầu hết mọi người sẽ nghĩ rằng đánh người, mắng người là không tốt, thế nhưng chúng ta tỉ mỉ mà quan sát, họ tát một cái tát liền khiến cho đối phương tỉnh lại, đó gọi là “Cùng khuyên thiện, cùng lập đức; lỗi không ngăn, đôi bên sai“. Bạn bè, người thân phạm sai lầm, bạn không khuyên họ, thì không những họ sai, mà bạn cũng sai rồi, bởi vì bạn không tận hết bổn phận. Tôi có một người bạn, có một lần bị tôi mắng cho nửa giờ đồng hồ. Hôm sau, anh ấy gọi điện cho tôi nói:

– Tôi đến nay hơn ba mươi tuổi rồi, đã nhận được một món quà sinh nhật ý nghĩa nhất, chính là hôm qua được anh mắng tôi.

Tôi mới biết hôm qua là sinh nhật của anh. Tôi cũng từ trong trường hợp này mà thể hội được, phước phần của một người là ở chỗ nào? Ở chỗ tiếp nhận lời khuyên can. Có thể tiếp nhận sự khuyên can của người khác, phải có phước lớn, tâm lượng lớn, có thể khoan dung, cho nên có thể tránh khỏi được rất nhiều nguy hiểm trong cuộc sống, bởi vì họ có thể rộng lượng tiếp nhận lời khuyên can. Chúng ta biết được người bạn này rất tín nhiệm chúng ta, lúc này thì phải một đòn đánh cho anh ấy tỉnh, khi bạn suy nghĩ vì đối phương, thì cái tâm này chính là thiện.

Tâm chân nhất thiết giai chân (Tâm chân thật thì tất cả đều chân thật)

Chúng ta xem, bất cứ sự việc nào cũng đều phải từ căn bản mà bắt đầu, vậy thì tất cả hành vi là từ đâu mà biểu hiện ra? Là từ Tâm. Hành vi là phản chiếu của tâm, lời nói, động tác đều là phản chiếu của tâm, tâm và hành không tách biệt. Khi tâm chúng ta là vì người khác mà nghĩ, thì lời nói, hành vi biểu hiện ra chính là vì lợi ích của người khác, đó gọi là tâm hành nhất như. Nâng cao đạo đức học vấn của con cái, từ chỗ nào mà bắt đầu? Từ việc tồn tâm của chúng mà hạ thủ, nói thẳng ra là một cái chân thật thì tất cả đều chân thật. Một cái chân thật là cái gì? Là tâm chân thật. Tất cả là cái gì? Là hành vi. Tâm chân thật rồi, tất cả hành vi đều sẽ chân thật; tâm chẳng chân thật, tất cả hành vi đều là giả. Đừng nhìn vào việc đứa trẻ nào đó cung kính hướng về bạn mà cúi chào, có thể sau khi bạn đi rồi, nó liền biến thành một hình dạng khác. Học tập phải nắm được căn bản, nắm được cái chân thật, đó chính là TÂM. Một đứa trẻ có tâm hiếu, tất cả những hành vi của chúng đều là hiếu thuận, là tâm chân thật; một đứa trẻ có được tâm cung kính, tất cả những hành vi của chúng đều là cung kính. Do đó, không được xem nhẹ lễ nghi, không được xem nhẹ việc lễ phép của trẻ nhỏ đối với người lớn, những cái lễ nghi, lễ phép này đều là từ bên ngoài dần dần được nội hoá trở thành thái độ trong tâm của trẻ nhỏ. Sau khi đã nội hoá rồi, thì lời nói, hành vi sẽ không rời khỏi tâm cung kính.

Trong cuộc sống, khi đối diện với bất kỳ người nào, bất kỳ sự vật nào, kì thật đều là tấm gương của chính mình. Khi bạn đối xử tốt với họ, họ cũng hồi đáp lại những điều tốt đẹp; khi bạn đối xử với họ không tốt, họ phản chiếu trở lại chính là những tín hiệu xấu. Cuộc sống giống như là một tấm gương soi, khi chúng ta đứng trước gương mà soi thấy sắc mặt vui vẻ, thì nói rõ tâm của bạn là luôn luôn quan tâm và cung kính đối với người. Chúng ta học tập học vấn của Thánh Hiền, trong đầu không được nghĩ bất kỳ người nào không thuận mắt, không được nghĩ làm cho bất kỳ người nào cảm thấy áy náy khó chịu, mà mỗi ngày chúng ta nên nghĩ rằng mọi người quan tâm chúng ta như thế nào, chúng ta phải nhanh chóng hoàn thiện bản thân để báo đáp họ.

Khi chúng ta quán chiếu chiếc gương cuộc đời này, nhìn thấy có 50 người đối với chúng ta đang mỉm cười, có 50 người đối với chúng ta đang kêu khóc, thậm chí là đối với chúng ta rất dữ dằn, xin hỏi 50 người mỉm cười mà chúng ta có được là thật hay là giả? Tâm chân thật thì tất cả chân thật. Một người thực sự có thể khoan dung với người khác, tuyệt đối không phải chỉ có 50% khoan dung, còn 50% vẫn không thể bao dung được, đây chẳng phải là lừa mình lừa người hay sao? Điều này chứng minh chúng ta vẫn chưa thực sự thực hiện giáo huấn của Thánh Hiền. Vì sao chỉ có 50% là mỉm cười với chúng ta? Bởi vì họ nghe theo lời nói của bạn, bạn bảo sao, họ liền làm vậy, họ thuận theo bạn, nên bạn mới vui vẻ chào đón họ; nếu như họ không thuận theo bạn, bạn sẽ đối với họ bằng sắc mặt chẳng tốt, đây chính là để cho tâm hiếu ác (tâm thích làm việc ác) sai khiến, tâm hiếu ác là giả, không phải chân thật. Dùng cái tâm hiếu ác đối xử với người, mặc dù có một số người đối với chúng ta là mặt mày hớn hở, nhưng về lâu dài chung sống với nhau nói chung sẽ xảy ra va chạm, lập tức từ mặt cười biến thành mặt xấu. Đạo đức học vấn của con người phải mọi lúc mọi nơi đề khởi lên được sự cung kính, đề khởi lên được sự khoan thứ, như vậy mới là học vấn chân thật. Người cầu học vấn quý ở chỗ tự biết mình, không được lừa mình dối người.

Tự lợi là ác, lợi người là thiện

Liễu Phàm Tứ Huấn” phân biệt cái “Thiện” rất thấu triệt. Trong đó nêu lên: Thiện có thật, có giả, có thẳng, có cong, có âm, có dương, có đúng, có sai, có lệch, có chánh, có vơi, có đầy, có lớn, có nhỏ, có khó, có dễ, đều phân biệt tỉ mỉ. “Liễu Phàm Tứ Huấn” có một ví dụ, có một nhóm người đọc sách đi thỉnh giáo Hoà thượng Trung Phong, họ hỏi:

– Đánh người, mắng người là ác phải không?

Hoà thượng Trung Phong trả lời rằng:

– Chưa chắc đã vậy!

Hoà thượng Trung Phong chỉ dạy cho họ, phải từ tâm mà quan sát, nếu như mục đích đánh người, mắng người là nhằm thức tỉnh đối phương, cái tâm như thế chính là thiện, một đòn này đánh xuống liền khiến cho đối phương tỉnh ngộ, thì đánh người cũng là thiện. Nếu như đánh rồi mà không thể thức tỉnh đối phương, thì không được đánh. Người đọc sách lại nói:

– Lễ kính với người, cung kính với người, đối với người rất có lễ là Thiện chăng?

Hoà thượng Trung Phong nói:

– Chưa chắc đã vậy!

Nếu như họ là vì cầu công danh lợi lộc, vì để nịnh nọt để thăng quan, đó là ác.

Từ trong ví dụ trên, chúng ta hiểu rõ được, vì người khác chính là thiện, tự tự tự lợi chính là ác; có thể một lòng vì việc chung tức là thiện, niệm niệm vì việc riêng tức là ác. Cho nên, phân biệt sự chân thật hay giả dối (chân – nguỵ) từ trên căn bản, sẽ rất dễ đoán định ra được.

Để khuyên bảo người khác, hai bên cũng phải xây dựng trên cơ sở đầy đủ tín nhiệm. “Giao thiển bất ngôn thâm” (Kết giao nông cạn thì không nói lời sâu xa), tình bạn với nhau sâu dày mà chúng ta không thức tỉnh họ, thì cả tình và lý đều chẳng phù hợp, đây gọi là “Khả dữ ngôn, nhi bất dữ chi ngôn” (có thể nói, mà chẳng chịu nói), chính là không tận hết bổn phận làm bạn bè. Chúng ta đối đãi với người chỉ cần dùng tâm chân thành, thì sẽ không có sai lệch quá nhiều.

Xin hỏi: Một người rất chăm chỉ, là thiện hay là ác? Cái này cũng phải xem ở chỗ tồn tâm của họ. Có một vị bằng hữu đi công tác xa, về đến nhà ngay cả cha mẹ mình cũng không đi thăm hỏi, trong khi không ngừng quan tâm đến khách hàng. Rất nhiều người nói: “Những người làm việc chăm chỉ như vậy là người tốt!”. Nhưng bạn phải nhìn các phương hướng và động cơ chăm chỉ của anh ta là gì? Nếu như cả đời anh ta chỉ vì danh văn lợi dưỡng của bản thân, cái loại chăm chỉ này cũng là ác, bởi vì anh ta chỉ có danh lợi, không có cha mẹ. Cho nên, nhìn người phải nhìn cho thật sâu sắc, mới có thể phân biệt được chân – giả.

Âm thiện và Dương thiện

Thiện có “Âm Dương” khác nhau, hành thiện không muốn người biết chính là âm đức, hành thiện còn thường hay khoe khoang thì chính là dương thiện, dương thiện thì hưởng danh tiếng ở thế gian, âm đức thì được quả báo cõi trời. Chúng ta cũng từng nghe qua có một trường học nọ lúc quyên góp, muốn giúp đỡ một số học sinh nghèo. Việc quyên góp đó có một quy định, nếu học sinh quyên được 500 đồng, lúc tổ chức tiệc, sẽ có thể đeo một bông hồng nhỏ, còn có thể được thắp nến. Xin hỏi: Động cơ quyên tiền của trẻ nhỏ là ở đâu? Là được đeo bông hồng nhỏ, được thắp nến. Do đó, phong khí hành thiện là vì danh tiếng, thì sẽ làm ra hình mẫu không tốt cho thế hệ sau. Cho dù cách làm của trường học là vì tuyên dương những hành động tốt này, thì người làm cha mẹ cũng phải nói riêng với con cái, những việc này đều là chúng ta nên phải làm, không cần phải tuyên dương to tát gì cả.

Nhận biết Thiện phải xem ảnh hưởng về sau

Trong thiện cũng có đúng có sai, có lệch có thẳng, có vơi có đầy, có lớn nhỏ, có khó dễ. Trong “Liễu Phàm Tứ Huấn” giải thích được rất tường tận. Tôi lấy “thị phi” (đúng – sai) để nói rõ cho mọi người.

Ở thời đại Xuân Thu, Khổng Tử có hai học trò, một vị là Tử Cống, một vị là Tử Lộ. Tử Cống là một thương nhân lớn, thường ở các nước khác nhau để làm ăn. Nước Lỗ có một điều trong Pháp luật quy định, chỉ cần ở nước khác nhìn thấy người của nước mình bị bán làm nô lệ, nếu có thể chuộc họ về, thì tiền chuộc này sẽ được quốc gia hoàn trả. Điều luật này vô cùng tốt, kêu gọi mỗi người dân trong nước đều yêu thương che chở lẫn nhau, giải cứu đồng bào. Khi Tử Cống chuộc người trong nước về, Quan phủ muốn đem tiền chuộc trả lại cho ông, thì Tử Cống không tiếp nhận, hầu hết mọi người đều cảm thấy Tử Cống rất là cao thượng, không nhận tiền chuộc.

Thế nhưng Khổng Tử phê bình ông rằng:

– Tử Cống, con làm vậy là sai rồi.

Vì sao lại sai? Vì làm cho người khác lúc chuộc người phải đắn đo, bởi vì họ mà lấy tiền chuộc thì dường như không cao thượng như Tử Cống, nhưng nếu không lấy tiền chuộc, kinh tế của họ chẳng dư dả gì, cuộc sống sẽ có khó khăn. Lúc họ cứu người sinh ra do dự, thì có thể sẽ chẳng chuộc được người nước mình về. Người này có thể lại là chủ của một gia đình, một người mà không được cứu, rất có thể ảnh hưởng đến vận mệnh của một gia đình. Cho nên, Khổng Tử mới nói, cách làm của Tử Cống sẽ xảy ra ảnh hưởng không tốt về sau.

Lại có một ngày, Tử Lộ đang đi trên đường, nhìn thấy một người bị đuối nước, Tử Lộ vô cùng có lòng chánh nghĩa, lập tức nhảy xuống cứu anh ta lên. Sau khi cứu lên, người bị đuối nước trong tâm vô cùng biết ơn, liền đem con trâu ở trong nhà đưa cho Tử Lộ, Tử Lộ cũng rất vui vẻ đem con trâu về nhà. Khổng Tử liền khen ngợi Tử Lộ rằng: “Sau này nước Lỗ sẽ có rất nhiều người dũng cảm giúp đỡ người khác, giải cứu tính mạng của người khác“. Bởi vì biểu hiện của Tử Lộ, khiến cho người ta cảm nhận được làm thiện có quả báo thiện. Nhưng hầu hết mọi người sẽ nghĩ rằng Tử Cống không tiếp nhận tiền chuộc là chính xác, mà Tử Lộ nhận trâu là không cao thượng như Tử Cống. Khổng Tử quan sát sự vật không chỉ là nhìn cái trước mắt, mà còn nhìn vào ảnh hưởng về sau, đây gọi là chẳng nhìn nhất thời mà phải nhìn dài lâu, không chỉ nhìn một người mà phải xem ảnh hưởng đến thiên hạ. Cho nên, chúng ta ở trong đúng và sai của thiện, cũng phải cẩn thận để mà phân biệt.

Từ chỗ đó, chúng ta có thể lý giải được phương pháp phân biệt cái gọi là yêu thương mà chẳng phải yêu thương, lễ mà chẳng phải lễ. Yêu thương mà chẳng phải yêu thương, chính là nhìn thấy trưởng bối đối với trẻ nhỏ rất nhân từ, thế nhưng sự nhân từ này vừa không có lý trí lại không có trí tuệ, là hành vi yêu thương nuông chiều quá mức, cho nên tâm yêu thương như thế đối với con cái mà nói, chính là làm việc ác, gọi là “Ái chi túc dĩ hại chi” (Yêu thái quá, hoá hại con). Chúng ta có thể từ góc độ này mà xét đến sức ảnh hưởng về sau, để đoán định là thiện đúng, hay là thiện sai. Sau khi chúng ta biết được cách phán đoán thiện ác rồi, thì phải tích cực đoạn ác tu thiện, tích công luỹ đức.

Ái kính tồn tâm (Giữ gìn cái tâm Ái kính)

Tồn tâm mà chánh thì hành vi nhất định sẽ chánh. Có một bạn nhỏ, một ngày nọ vừa mới thức dậy sau giờ ngủ trưa, một bạn khác đang trực vệ sinh đã rút lấy cái chiếu mà người bạn đang ngái ngủ ra, bạn này còn chưa đứng vững, rút như vậy đã làm cho cậu bé ngã sang một bên, đầu đập vào tường, nhìn có vẻ không nghiêm trọng nhưng cũng rất đau, cô giáo cũng đã răn dạy bạn nhỏ rút chiếu. Chiều hôm đó mẹ cậu bé gọi điện thoại đến trường mẫu giáo hỏi:

– Con tôi kêu bị đau đầu, không biết là hôm nay ở trong trường có xảy ra việc gì không ạ?

Lúc này cô giáo mới chợt nhận ra rằng cậu bé bị đụng đầu cũng hơi mạnh, nhờ mẹ cậu lập tức đưa đi kiểm tra, cũng may là không sao. Hôm sau, cô giáo nói với bạn nhỏ này:

– Khi con bị đụng đầu mà có cảm giác bị đau, nhất định phải nói với cô, nếu không có thể rất nghiêm trọng mà không kịp thời cứu chữa thì thân thể sẽ bị thương.

Bạn nhỏ này liền nói với cô giáo:

– Thưa cô, bạn làm con ngã cũng đã bị cô trách phạt rồi, nếu như con lại đi nói với cô là con bị đau đầu thì bạn ấy lại phải bị trách phạt thêm lần nữa, có thể về nhà lại bị mẹ bạn ấy mắng, cho nên con mới không nói với cô.

Đứa trẻ này mới có năm, sáu tuổi, cậu bé đã có thể nghĩ cho người khác, những thầy cô giáo có mặt lúc đó nghe thấy cũng vô cùng cảm động.

Ái và Kính là một loại nội hoá, khi con trẻ có tâm cung kính thì sẽ làm ra hành vi cung kính, thậm chí còn chưa được hướng dẫn, chúng cũng sẽ tự nhiên mà làm ra. Có một bạn nhỏ đi qua trước mặt thầy giáo, thấy thầy giáo đang xem video bài giảng, lúc đó liền khom người xuống, khom mình thấp đến mức không ảnh hưởng đến việc xem video của thầy giáo. Chúng tôi nhìn thấy cảm giác rất an ủi, sự tồn tâm này của con trẻ chính là khác biệt giữa Phàm và Thánh. Mạnh Tử có nói: “Quân tử sở dĩ dị ư nhân giả, dĩ kì tồn tâm dã” (Quân tử sở dĩ khác với người thường, là ở chỗ tồn tâm vậy), sai khác giữa Thánh và phàm chính là ở một niệm tồn tâm. Mạnh Tử còn nói: “Quân tử dĩ nhân tồn tâm, dĩ lễ tồn tâm(Quân tử lấy nhân từ để tồn tâm, lấy Lễ để tồn tâm), thời thời nghĩ cho người khác, cung kính đối đãi với người, mà “Nhân giả ái nhân, hữu lễ giả kính nhân. Ái nhân giả, nhân hằng ái chi; kính nhân giả, nhân hằng kính chi (Người nhân từ thì thương yêu người, người có lễ thì cung kính với người. Yêu thương người thì thường được người yêu thương lại; Cung kính người thì thường được người cung kính lại). Nhân từ và cung kính là năng cảm, cảnh giới được cảm ra là gì? Có được sự ái kính của mọi người. Chúng ta muốn học tập với những bậc Thánh Hiền, thì phải từ cái căn bẳn là tồn tâm và dụng tâm mà bắt đầu, như vậy tốc độ tu học sẽ rất nhanh.

Kính trọng tôn trưởng

Đối với cha mẹ, trưởng bối phải cung kính, không được mạo phạm; trong nhà như vậy, xí nghiệp, đoàn thể cũng lại như vậy. Ông chủ, cấp trên có bất kỳ lỗi lầm nào, chúng ta không được đem thái độ mạo phạm mà khuyên can, như thế sẽ khiến cho họ rất khó có đường lui. Chúng ta trước tiên phải nên cống hiến nhiều, xây dựng tín nhiệm thật đầy đủ, rồi mới đưa ra một số lời can gián, thuyết phục. Đợi cho những lời can gián, thuyết phục đó thực sự khiến cho họ cảm nhận được có lợi ích to lớn, cũng cảm nhận được bạn rất có trí tuệ, tự nhiên sẽ xem trọng những lời kiến nghị của bạn, cho nên sự việc nào cũng phải có thể “nước chảy thành sông” thì mới tốt.

Đối với người lãnh đạo đất nước, chúng ta cũng phải tôn kính, tuyệt đối không được huỷ báng. “Kinh Phạm Võng” dạy chúng ta: “Không làm giặc quốc gia, không nói xấu lãnh đạo đất nước“. Chúng ta phải nói về những phương diện tốt đẹp của lãnh đạo, làm cho họ càng hiểu rõ hơn những việc nào đáng nên làm; còn với những chỗ chưa tốt của họ, chúng ta không được phê bình không kiêng nể, bởi vì phê bình đến sau cùng sẽ tạo thành tình hình bất an của toàn bộ xã hội, cho nên phải cẩn thận trong lời nói. Rất nhiều bằng hữu nói rằng, nếu như các nhà lãnh đạo giống như Trụ Vương thì phải làm sao? Nếu như họ thật sự bạo ngược vô đạo giống như Trụ Vương, sớm muộn gì cũng có một ngày sẽ bị nhân dân lật đổ, “nước có thể chở thuyền, cũng có thể lật thuyền“.

Chúng ta phải hiểu rõ, cách mạng Thương Thang thời cổ đại là cuộc cách mạng sớm nhất trong lịch sử. Trước khi ông đánh dẹp Hạ Kiệt, kì thật ông đối với Hạ Kiệt cũng vô cùng cung kính, ông luôn luôn khuyến cáo Hạ Kiệt, mà Hạ Kiệt không chịu nghe theo. Thang Vương còn đi tìm một người tên là Y Doãn, là người rất hiền đức, lúc ông đi tìm Y Doãn, ông mang theo rất nhiều vàng bạc châu báu, Y Doãn vẫn như như bất động. Sau nhiều lần thỉnh mời, sự chân thành của ông đã cảm động được Y Doãn, Y Doãn mới đi theo ông. Vì sao Y Doãn lại chịu đi? Chỉ là vì sự đánh giá cao của Thang Vương đối với ông chăng? Tuyệt đối chẳng phải như vậy, là vì để làm lợi ích cho bá tánh trong thiên hạ. Thang Vương đi tìm Y Doãn không phải là để lật đổ Hạ Kiệt, mà là đem người hiền đức như Y Doãn giới thiệu cho Hạ Kiệt, tổng cộng giới thiệu đến chín lần. Sau chín lần, Hạ Kiệt vẫn cứ hoang dâm vô đạo, Thang Vương vì để cứu dân khỏi cảnh lầm than mới làm cách mạng. Lúc làm cách mạng còn đối trước Trời cao làm một lễ cúng tế long trọng, hướng lên Trời mà nói rằng: “Tuyệt đối là muốn vì dân mà phạt tội“. Sau khi ông đánh bại Hạ Kiệt, cũng không giết hại bừa bãi, còn ban cho con cháu của Hạ Kiệt một vùng đất, để cho họ sinh sống nơi đó. Lý do mà những Thánh vương này làm cách mạng, cái động cơ đó hoàn toàn đều là vì nhân dân trong thiên hạ, người đời sau liệu có học được như vậy hay không? Rất nhiều người chỉ vì quyền lực, một khi có được thiên hạ thì sát hại bừa bãi, đó đều chẳng phải là cách làm tốt. Cho nên, đối với người lãnh đạo quốc gia, chúng ta không được phép phê phán, huỷ báng, phải khẳng định nhiều, hi vọng họ càng ngày càng tốt.

Cùng người làm thiện

Cùng người làm thiện“, người với người cùng nhau hành thiện, một người hành thiện so với một nhóm người hành thiện, loại cảm nhận đó không giống nhau, nhiều người hành thiện thì có thể tạo nên một bầu không khí thiện lành. Tôi nhớ sau khi tôi thi đậu vào trường Sư phạm, do vì cách nhà quá xa, tôi phải ngồi tàu hoả để đi học, bình thường lúc tôi đến trường, đồng học đều còn chưa đến. Hôm đó là ngày đi học đầu tiên sau khi kết thúc kỳ nghỉ hè, hơn hai tháng trời đều không có ai đi học, mỗi chiếc bàn học đều phủ một lớp bụi dày. Tôi liền nghĩ rằng, nếu như các bạn học nữ đi đến trước chỗ ngồi, nhìn thấy một lớp bụi dày, họ sẽ dùng khăn giấy vừa lau bên này, chùi bên kia rồi nhíu mày mà nói: “Bẩn quá đi!”, đây là cơ hội tốt để tu vô uý bố thí, vì để cho họ tránh được phiền não, tôi tìm được một miếng giẻ lau, đem tất cả bàn học, ghế ngồi lau chùi sạch sẽ. Hơn nữa phải nhanh chóng lau bụi, bởi vì sợ rằng các bạn trong lớp nhìn thấy sẽ xảy ra hiểu lầm, sẽ tưởng là tôi cố ý làm để cho họ xem. Sau khi lau chùi xong, tôi ngồi xuống rất an tâm. Mặc dù các bạn trong lớp đều không nhìn thấy, xin hỏi như vậy có sự giao lưu với nhau không? Có! Khi con người có một niệm thiện tâm đối với người khác, kì thật cái quan hệ đó đã được xây dựng rồi. Cho nên, cả năm đó tất cả các bạn trong lớp chúng tôi và tôi đều chung sống với nhau rất tốt, bởi vì thái độ của tôi đã quyết định nên cảm nhận giữa đôi bên. Mỗi ngày tôi đều đến lớp học sớm nhất, đem rác ở phía sau lớp học thu dọn sạch sẽ. Làm cũng được một thời gian, có một ngày lúc tôi định đi đổ rác, bạn trong lớp chạy lại nói: “Việc này để bọn mình làm là được rồi“. Khi chúng ta ở trong quá trình làm việc, kì thật cũng sẽ khiến cho các bạn cùng lớp sinh khởi tâm phục vụ người khác, như thế thì có thể cùng người làm thiện.

Lúc tôi học ở trường Đại học Sư Phạm, có một lần học môn “Triết học Giáo dục“, thầy giáo đưa ra mười đề mục, trong đó có một đề mục là “Sắc tức là không, đã được cảnh giới không chưa?” cái đề mục này đối với người không học Phật, có thể ngay cả “không” là gì cũng chẳng biết được. Tôi vừa thấy cái đề mục thật hiếm hoi này, có thể cùng với bốn mươi mấy bạn trong lớp đàm luận Phật pháp, thật là việc có cầu cũng chẳng chẳng cầu được, lúc này chúng ta phải “đương nhân bất nhượng(gánh vác việc nhân đức thì không nhường). Tôi có số hiệu là 5, số 5 đến số 8 là cùng một tổ, Thầy giáo bắt đầu theo thứ tự rút thăm các đề mục cho các tổ. Tôi nói với bạn học nữ bên cạnh: chúng ta nhất định sẽ rút được đề mục “Sắc tức là không, đã được cảnh giới không chưa?”. Kết quả tôi vừa nói xong, thầy giáo liền nói: Tổ thứ hai là đề mục “Sắc tức là không, đã được cảnh giới không chưa?” bạn học nữ đó hết cả hồn. Cho nên, năng cảm là tâm, sở cảm là cảnh giới.

Nhờ cơ hội lần đó, tôi cũng chuẩn bị được rất nhiều nội dung, hôm đó còn mặc đồ tây thảo luận một tiết Phật pháp. Sau khi thảo luận xong, rất nhiều đồng học chạy đến trước mặt tôi nói:

– Lúc học Đại học tôi có học Phật, nhưng mấy năm rồi không xem sách Phật, hôm nay nghe bạn giảng như vậy, tâm lại sinh hoan hỉ.

Tôi lập tức nói:

– Bạn may mắn hơn tôi quá nhiều rồi, học Đại học mà nghe được Phật pháp, phải vô cùng trân quý, không được đánh mất cái cơ hội này.

Bởi vì gặp được cơ hội giảng thuật Phật pháp lần này, từ đó rất nhiều đồng học đã cùng tôi kết được pháp duyên.

Khuyên người làm thiện

“Khuyên người nhất thời thì dùng miệng, khuyên người trăm đời thì dùng sách“, có nhiều Thánh triết tiên hiền đem trí tuệ cuộc đời của họ viết lại để cho người đời sau học tập. Dùng lời nói để khuyên bảo người trưởng thành là việc không hề dễ, tôi nhớ lúc học Đại học từng nghe qua một câu nói: “Người ta sẽ không nghe bạn nói gì, mà chỉ xem bạn làm gì“. Vì sao tôi muốn lựa chọn dạy tiểu học? Bởi vì học sinh tiểu học sẽ nghe những gì bạn nói, người lớn sẽ không như vậy; đối với người lớn nhất định phải dùng hành vi, dùng sự nỗ lực thực hành của bản thân để đi khuyên nhủ. Triều nhà Tấn có một vị đại thần tên là Quản Ninh, có một ngày ở trong khu vực ông quản lý, ông nhìn thấy một con bò chạy rông, dẫm đạp lung tung trên ruộng nhà người khác, Quản Ninh liền giữ con bò đó, dắt đến một gốc cây rồi ngồi chờ chủ của con bò, khi người chủ của con bò đến, nhìn thấy Quan lớn đang dắt con bò của mình, trong lòng nghĩ con bò này lại dẫm đạp lung tung lên ruộng nhà người khác rồi, vì thế chủ nhân của con bò liền khởi tâm xấu hổ, loại xử phạt này so với phạt tiền ông ta thì còn khó chịu hơn, Quản Ninh chẳng cần trách phạt ông ta. Đây chính là dùng đức hạnh để cảm hoá.

Quản Ninh còn phát hiện ra nơi ông quản lý có rất ít giếng nước, nhân dân thường xuyên xảy ra vấn đề tranh chấp về nước, thậm chí còn thường hay ẩu đả. Lúc ông xử lý không dùng phương pháp ngăn cấm, mà dùng phương tiện vô cùng thiện xảo, ông tự mình mua rất nhiều thùng đựng nước, sau đó sáng sớm ông cùng thuộc hạ của mình múc đổ đầy vào những thùng nước mới này rồi đặt ở xung quanh giếng nước, đợi người dân đến gánh về, đến khi những người dân vội vàng chạy đến để múc nước, đột nhiên nhìn thấy Quan lớn của họ đều đã giúp mình lấy nước đầy rồi, những người dân này liền nghĩ rằng: hành vi tranh giành nước của mình trước đây là quá sai rồi, do đó mỗi người đều sinh khởi tâm xấu hổ, từ đó sự việc người dân đánh nhau tranh giành nước liền biến mất. Quản Ninh khuyên người không dùng phương pháp trách mắng, mà là lấy thân làm gương, khiến người dân sinh khởi tâm hổ thẹn sâu sắc, cho nên chúng ta dùng thân khuyên bảo cũng có thể thức tỉnh sự giác ngộ của người khác.

Có một anh chồng của một cô nọ ăn phải thứ gì đó mà không thích, liền nhổ ra hoặc để sang một bên. Cô ấy không nói lời nào, tự mình đem thức ăn mà chồng mình nhổ ra ăn tiếp; làm lâu rồi, chồng cô ấy không còn nhổ nữa. Đây cũng là lấy thân khuyên nhủ, lấy đạo đức để cảm hoá người thân.

Thành nhân chi mỹ (Thành toàn việc tốt cho người)

Ở thời đại này, muốn làm một việc tốt nào đó thật sự là không dễ. Tôi ở Đại Lục đi qua không ít địa phương, có phải mọi việc đều thuận buồn xuôi gió hay không? Các bạn có thấy đằng sau nụ cười của tôi là cả một quá trình gian khổ không? Lúc đó một mình tôi tứ cố vô thân, mỗi ngày đều là “phi tinh đới nguyệt” (đi sớm về khuya). Lần đầu tiên tôi biết được thế nào gọi là đi sớm về khuya, chính là buổi sáng rời khỏi nhà rất sớm, tối muộn lại đạp xe đạp về nhà, lúc nào cũng phải hơn 10 giờ tối, tắm giặt xong xuôi cũng phải qua 12 giờ khuya rồi, sau đó nằm thẳng cẳng ngủ rất ngon. Thông qua kinh nghiệm cùng thể hội như thế, tôi phát hiện ra nếu người nào bị bệnh mất ngủ, nên dùng phương pháp của tôi, dốc hết sức mà làm việc, liền chẳng bị mất ngủ nữa, đây là phương thuốc hay.

Trong giai đoạn đó, thường hay có người đến Trung tâm của chúng tôi, nhìn ngang nhìn dọc rồi nói: “Hiện nay làm gì có việc như thế? Giảng dạy không thu tiền, sách cũng không cần tiền, nhất định là có mục đích gì đây“. Họ không tin được, bởi vì họ chưa từng gặp qua. Cho nên, thường hay gặp được rất nhiều người chất vấn chúng tôi, thế nhưng chúng tôi lại rất hoan nghênh họ đến, họ đến rồi liền có thể tiếp xúc hiểu rõ. Cho nên, ở trong thời đại này muốn đem việc tốt làm được tốt, thật là không dễ. Khi chúng ta nhìn thấy người khác làm việc thiện, nhất định phải tận lực mà giúp đỡ cho họ. Dù là chỉ cần một lời nói khen ngợi họ, tin rằng đối với họ cũng là một sự cổ vũ. Vì vậy, không được bủn xỉn lời khen của chúng ta, đây chính là thành nhân chi mỹ (thành tựu việc tốt cho người).

Cứu người lúc nguy cấp

Tục ngữ nói: “Huệ bất tại đại, tại hồ đương ách” (Ơn huệ chẳng lớn nhỏ, quan trọng lúc nguy nan). Chỉ cần trong lúc người khác nguy cấp, chúng ta có thể đúng lúc giúp đỡ họ, thì họ sẽ cả đời có được lợi ích, biết ơn. Chúng ta cũng phải thường xuyên thấy được nhu cầu của những người bên cạnh, những người thân xung quanh, đương nhiên việc này cũng phải dùng tâm chân thành và quan tâm của chúng ta, mới có thể nơi nơi phát hiện được nhu cầu của họ. Chúng ta cũng thường nói đến việc nếu như người trong nhà chúng ta bị bệnh ung thư, chúng ta phải xét lại chính mình, bởi vì nguyên nhân thật sự của bệnh ung thư, chính là ở tâm lý và cảm xúc của con người. Người nhà bị bệnh ung thư, rất có thể là trong mười, mười lăm năm qua bị kìm nén cảm xúc mới tạo thành. Trong suốt thời gian dài như thế, chúng ta vẫn không thể phát hiện, đều không đi khai thông, chăm sóc kịp thời, cho nên chúng ta phải vô cùng nhạy cảm mà cảm nhận nhu cầu của người khác.

1. Gặp hung hoá cát phải nương vào trí tuệ

Thật vậy, thời đại hiện nay, không chỉ nhà nhà có bộ kinh khó tụng, mà người người cũng có một bộ kinh khó tụng. Nếu như trong tâm mỗi người đều vô cùng lo lắng phiền muộn, có thể là thân mình còn lo chưa xong, đó gọi là “Bồ tát bằng đất qua sông, thân mình còn chẳng giữ được“. Sự việc quan trọng nhất của đời người chính là khai trí tuệ, không ngừng trưởng thành, mới có thể lợi mình lợi người. Khi trong gia đình xuất hiện tình huống nguy cấp, có thể định được tâm xuống mà dùng trí tuệ xử lý, như thế mới có thể giải quyết được sự việc, thậm chí là sẽ đạt được sự tin phục và tín nhiệm càng cao của người trong nhà đối với bạn. Chúng ta có trí tuệ thì gặp chuyện sẽ không hốt hoảng, bởi vì chúng ta hiểu rõ phàm việc gì đều có nhân có quả, chỉ cần chúng ta có thể như lý như pháp đi từ nhân của sự việc mà tìm ra nguyên nhân, nhất định sẽ có thể gặp hung hoá cát.

2. Bố thí vô uý được khoẻ mạnh trường thọ

Lúc ông nội tôi bị đột quỵ, tôi không quá hoảng hốt, do vì ông nội tôi cả đời đi bắt cá, hơn nữa lại nổi tiếng nhất về bắt cá ở thị trấn chỗ chúng tôi, cho nên sau khi tôi học Phật, thường hay đau đáu lo sợ, như đi bên vực sâu, như bước trên băng mỏng, bởi vì tôi là cháu đích tôn, cũng phải nên chịu trách nhiệm ít nhiều tội nghiệp. Tôi nhớ lần đầu tiên khi phóng sinh hồi 26 tuổi, đang lúc vừa phóng sinh, toàn bộ da đầu đều tê mất cảm giác, lúc đó tôi còn chưa thâm nhập Phật pháp, tôi liền nghĩ: “Kì quái, đầu mình sao lại bị tê thế này?” Tôi liền hỏi một vị bằng hữu ở bên cạnh: “Đầu anh có bị tê không?”, họ nhìn nhìn tôi, không biết là tôi đang nói gì. Sau này tôi mới cảm ngộ được, đây nhất định là sự gia trì của Phật Bồ Tát: “Con là một tiểu tử không có trí tuệ, việc quan trọng như thế mà giờ mới làm, nếu như còn không mau đi làm thì có thể ngay cả mạng sống cũng chẳng còn“. Lúc đó tôi đang ở tại nhà cô giáo Dương, cô Dương thấy tôi là tướng đoản mệnh. Có khi tôi phải lái xe về nhà, thường hay vừa lái xe vừa ngủ gật, lúc đó có thể là nghiệp chướng hiện tiền, sức mạnh ý chí của tôi cũng không có cách gì khống chế được cơn buồn ngủ. Lúc vừa ngủ gật, còn cán cả bánh xe lên thiết bị cảnh báo nhô ra trên đường cao tốc làm nó kêu lên, vừa cán lên thì cả người tôi giật bắn mình tỉnh lại, cảm thấy toát mồ hôi lạnh. Một lần nọ tôi lái xe về, vừa đúng lúc Pháp Sư Đạo Chứng làm chủ pháp cho buổi đại phóng sanh toàn Đài Loan, mấy chục chiếc xe tải lớn đồng loạt phóng sanh ở bờ biển Đài Nam, sau lần tôi tham gia đợt phóng sanh đó thì không thấy hiện tượng đầu bị tê mất cảm giác nữa, hơn nữa bệnh ho cũng rất nhanh khỏi. Xác thật là phóng sanh, bố thí vô uý mới có thể có được sức khoẻ trường thọ, cho nên hành thiện tuyệt đối không được chờ đợi. Ông nội của tôi lúc nửa đêm bị đột quỵ liền lập tức được đưa đến bệnh viện để kiểm tra và trị liệu, bệnh đột quỵ của ông là toàn bộ mạch máu ở vùng mặt đều bị tắc nghẽn. Những trưởng bối của tôi đều rất hiếu thuận, cũng bởi vì hiếu thuận mới làm cho gia phong được gìn giữ không suy bại, thế nhưng cuộc đời cũng có thăng trầm. Ông nội tôi trước đây có một khoảng thời gian thường hay đau đầu, mọi người tưởng đó là cảm mạo, bởi vì ông nội tôi mấy chục năm đi kiểm tra tim đều bình thường, do đó cứ lơ là lướt qua. Khi ông nội bỗng nhiên bị đột quỵ, tất cả các chú, các cô, những người lớn này liền hốt hoảng. Họ hốt hoảng, tôi không thể hốt hoảng. Tôi nói với cha tôi:

– Ba phải đưa ngay cho con 5 vạn đồng đài tệ, con phải đi giúp ông nội tu phước, nhưng 5 vạn đài tệ này nhất định phải là tiền của chính ông nội, hơn nữa còn phải được ông nội đồng ý, con mới đi làm.

Mấy ngày đó tôi đến phòng chăm sóc đặc biệt không phải là để rơi lệ, mà là nhanh chóng thừa dịp lúc ông nội tỉnh táo mà nói với ông:

– Nội ơi, trên khắp thế giới này người khốn cùng rất nhiều, người đáng thương rất nhiều, chúng ta hiện tại có năng lực nên giúp đỡ họ nhiều nhiều một chút.

Ông Nội gật gật đầu, tôi đã được sự đồng ý của ông, liền cầm số tiền đó đi phóng sanh, đi làm một số hoạt động cứu nạn mang tính quốc tế. Kết quả làm xong đến ngày thứ năm, ông nội tôi liền được rời khỏi phòng chăm sóc đặc biệt, bác sĩ vốn dĩ nói không cứu được nữa, bất cứ lúc nào cũng phải chờ để lo việc hậu sự. Đây là lần thứ nhất chúng tôi cầu được như lý như pháp.

Sau đó bác sĩ lại nói:

– Người đột quỵ tám mươi mấy tuổi, tuyệt đối không thể nào phục hồi đi lại được.

Trước khi tôi phải đi Úc Châu, ông nội vẫn đang nằm trên giường bệnh, tôi liền thoả thuận với ông:

– Lần tới con về, Nội phải đi lại cho con xem, phải phục hồi thật tốt Nội nhé!

Sau khi tôi đến Học Viện Úc Châu, liền đem một số tiền lấy danh nghĩa của ông nội để bố thí. Hôm đó bố thí xong, buổi tối gọi điện về nhà, mẹ tôi nói với tôi:

– Nội của con hôm nay đã đi lại được rồi.

Đương nhiên không đơn giản là một số tiền bố thí ra liền đi lại được, không được nghĩ như thế, bởi vì chúng duyên hoà hợp, có thể là [do] nhiều loại nhân tố thành tựu, thế nhưng chỉ cần chúng ta dùng tâm thiện, tâm chân thật mà làm, cảm ứng tuyệt đối là chật thật chẳng phải giả. Cho nên, khi những người thân của chúng ta gặp phải nguy nan, tuyệt đối không được lo sợ, mà phải dùng phương pháp đúng như lý như pháp hoá giải, phương pháp đúng như lý như pháp chính là chúng ta phải học tập chánh pháp, thâm nhập chánh pháp thật tốt.

3. Xiển dương Hiếu đạo mới có thể cứu người lúc nguy cấp

Khi bạn bè mong muốn bạn giúp đỡ chọ, đại đa số đều là rất nóng nảy, rất vội vàng. Lúc này bạn tuyệt đối không thể bị cuốn theo cảm xúc của họ, bạn phải ổn định tâm mình, đồng thời làm cho tâm của họ tĩnh lặng, để cho họ đem vấn đề phân tích cho rõ ràng. Kì thật khi họ đem vấn đề phân tích rõ ràng rồi, thì biết rõ bước đầu tiên nên đi như thế nào. Bước đầu tiên tuyệt đối là phải tự mình phản tỉnh, từ bản thân mình mà tìm ra nguyên nhân, chỉ có ở chỗ nguyên nhân mới có thể thiết lập lại được thái độ nhân sinh chính xác, mới có thể xoay chuyển được vận mệnh tương lai. Cho nên, chúng ta luôn luôn cần giữ tâm tình ổn định, thì mới có thể đánh thức được sự giác ngộ và tỉnh giác của người khác kịp thời.

Nguy cấp lớn nhất của con người hiện nay chính là xung đột giữa người và người, xung đột giữa người và tự nhiên, xung đột giữa người và thiên địa quỷ thần. Căn nguyên của ba loại xung đột này, vẫn là ở chỗ xung đột giữa người và người. “Thân nhân nhi nhân dân, nhân dân nhi ái vật” (Yêu thương cha mẹ mình thì mới yêu thương người dân, yêu thương người dân thì mới yêu thương vạn vật), khi xung đột giữa người và người được giải quyết rồi, thì xung đột giữa người và tự nhiên, giữa người và thiên địa quỷ thần cũng được hoá giải. Từ trong sách nhìn thấy các bậc tiền bối trong quá khứ đều rất hiếu thuận, người hiếu thuận thì có xa xỉ hay không? Nước họ dùng rửa mặt vào sáng sớm còn phải để đến tối đi làm về nhà rửa chân, những tiền bối này đối với tài nguyên thiên nhiên đều vô cùng ái hộ (yêu thương che chở), bởi vì họ rất biết rõ, tài nguyên chẳng thuộc về mình, mà nó thuộc về nhân loại đời đời kiếp kiếp, thậm chí là thuộc về tất cả vạn vật trên địa cầu này.

Chúng ta hôm nay muốn hoá giải tất cả nguy nan, tất nhiên phải từ mối quan hệ giữa người với người mà bắt đầu; mà trong quan hệ ngũ luân, nhất định phải từ “Hiếu đạo” mà bắt đầu, Hiếu là nguồn gốc của tâm nhân từ của mỗi người. Khi tôi đọc đến một câu giáo huấn của Khổng Phu Tử trong Hiếu Kinh “Phù Hiếu, đức chi bổn dã, giáo chi sở do sanh dã” (Hiếu Đạo là căn bản của tất cả các Đức hạnh, sự giáo hoá có được đều là từ Hiếu Đạo mà triển khai sinh ra), thì nội tâm vô cùng vui vẻ sung sướng, cũng vô cùng cảm ân. Bởi vì sợ rằng chúng ta chỉ có tâm giúp người, mà không có cách để giúp người, thế thì chỉ có thể ở bên cạnh nhìn thấy người ta thống khổ, tự mình cũng rất khó chịu. Chúng ta tìm thấy cái căn bản của đức hạnh rồi, chính là Hiếu đạo đấy thôi. Quân tử chuyên tâm vào căn bản, căn bản lập rồi đạo liền sinh, khi Hiếu đạo có thể rạng rỡ, thì tự nhiên quan hệ giữa người và người dần dần cải thiện, vấn đề giữa người với tự nhiên, người với thiên địa quỷ thần sẽ có thể được giải quyết. Làm sao để phát huy Hiếu đạo rạng rỡ, đây chính là việc mà chúng ta phải đi làm ngay không được chậm trễ, như vậy mới có thể cứu người trong lúc nguy cấp.

4. Cứu người nguy cấp, không được chậm trễ chút nào

Trung tâm chúng tôi có một số thầy cô giáo thường hay nói với tôi:

– Thầy Thái, hình như thầy chẳng có chút gì mệt mỏi, không có chút cảm giác thất vọng nào. Thầy ở trong quá trình làm những việc hoằng dương văn hoá truyền thống này, có cái cảm giác đó hay không?

Tôi nói với những thầy cô này:

– Hôm nay bạn nhìn thấy có một đứa bé bò trên miệng giếng nước, trong nháy mắt có thể sẽ rơi xuống, ý niệm đầu tiên của bạn là gì?

Nhanh chóng giải cứu xuống. Khi chúng ta thực sự nhìn rõ được vấn đề, đại đa số mọi người giống như đang chơi đùa ở bên miệng giếng nước vậy, trong nháy mắt đều sắp đoạ vào tam đồ ác đạo, mà đoạ rồi có thể vạn kiếp không trở lại được. Chúng ta hiểu rõ cái chân tướng đó, thì không thể nào thấy như không thấy, phải nên tận hết sức lực mà giúp đỡ, hướng dẫn. “Trắc ẩn chi tâm, nhân giai hữu chi” (cái tâm trắc ẩn, ai ai cũng có), khi chúng ta thực sự có thái độ gánh vác cái sứ mệnh này, thì có thể tự lợi lợi tha. Khi chúng ta niệm niệm vì đại chúng mà phục vụ thì mặc dù ngã chấp còn chưa thể đoạn được ngay, thì cũng sẽ ở trong quá trình phục vụ người khác có thể buông xuống được từng chút, cho nên những phiền não như cảm giác mệt mỏi và thất vọng cũng sẽ nhìn thấu, buông xuống được.

Khi chúng ta nghe thấy một số bậc cha mẹ nói đến việc con cái của họ bất hiếu,  nói trong nước mắt, thì lúc này chúng ta cũng cảm nhận được sự thống khổ của họ, thậm chí là cũng rơi lệ cùng với họ. Khi chúng ta đem chấp trước buông xuống, sẽ dần dần thể hội được, giữa người với người xác thật là đồng thể tương sanh, sao lại không vì người khác mà rơi lệ được chứ! “Lực hành cận hồ nhân” (nỗ lực thực hành sẽ gần với tâm nhân từ), khi bạn thực sự đi giúp đỡ người khác, khi bạn cảm thấy đồng cảm, thì tâm từ bi vốn sẵn có sẽ hiển lộ ra từng chút một. Có vị đồng tu viết một bức thư cho tôi, đề cập đến việc hoá giải tai nạn trong giai đoạn hiện nay, nhất định phải từ “Đệ Tử Quy” mà bắt đầu triển khai, tâm cảnh của đồng tu chúng ta đều là từ thiên hạ thế giới mà nhìn, khi người như thế này càng ngày càng nhiều, thì tuyệt đối có thể xoay chuyển được kiếp nạn của thế giới.

Xả tài làm phước

Chúng ta nhìn thấy người khác có khó khăn về kinh tế, nên tuỳ phận tuỳ lực mà đi giúp đỡ, cái “tài” này cũng chính là năng lực làm việc, cũng là trí tuệ, nếu như chúng ta nơi nơi có thể làm nhiều việc bố thí tài, bố thí pháp, bố thí vô uý, sẽ được quả báo giàu có, trí tuệ, sức khoẻ, cho nên xả tài tự nhiên sẽ có thể được phước.

1. Ngũ phúc lâm môn, phước hoạ theo nhau

Thời xưa thường hay nói đến “Ngũ phúc lâm môn” (năm phước vào cửa), năm cái phước này cũng đều là từ trong ba loại bố thí mà có được, gọi là có “thọ mạng“, có “giàu sang“, có “khoẻ mạnh“. Mặc dù trường thọ, nhưng không khoẻ mạnh, có tốt hay không? Việc này trên căn bản chính là thọ khổ! Chúng ta cũng xem thấy rất nhiều người bệnh, nằm ở đó chỉ còn lại chút hơi thở, nằm cả hai mươi, ba mươi năm, đây chính là sống để thọ tội. Cái phước thứ tư là “Hiếu đức“, tự mình có phước phần, nhưng vẫn có thể nhìn thấy nhu cầu của người khác, biết được “lạc thiện hiếu thí” (hoan hỉ làm thiện, ưa thích bố thí). “Hiếu đức” là phần quan trọng nhất trong năm phước, nếu nhưng không có tâm ưa thích làm việc thiện, có thể sẽ bởi vì có phước mà tạo tác tội nghiệp. Nhà Phật thường nói “tam thế oán” (oán đời thứ ba), đời thứ nhất tu phước, đời thứ hai là hưởng phước, người hiện tại là đang ở đời nào? Đại đa số là ở đời thứ hai, xác thật mấy nghìn năm lịch sử từ khi có nhân loại đến nay, chưa từng có thời đại nào con người có phước báo như thế. Hoàng Đế ăn uống có ngon không? Rất ngon! Chúng ta hiện tại có kém nhiều so với Hoàng Đế không? Bạn nhìn xem ở trong nhà hàng ăn uống, một bữa ăn hết bao nhiêu tiền? Cái phước báo này so với Hoàng Đế có thể cũng chẳng kém xa lắm, Hoàng Đế cũng không ngồi qua xe hơi, cũng không ngồi qua máy bay. Hiện tại con người hưởng cái phước báo lớn thế này, kì thật là hoạ phước đi cùng nhau, cho nên phải biết tiếc phước.

Tôi thường nói với cha tôi: “Mệnh của ba rất tốt, mệnh của con không được tốt“, hầu hết mọi người đều cảm nhận được: “Mệnh của mình không tốt, mệnh nguời khác tốt”, thế nhưng chúng ta tỉ mỉ mà quan sát, thế hệ cha tôi bởi vì cái khổ bức bách mà phải lao động, cho nên thân thể khoẻ mạnh, mà đời người quan trọng nhất chính là thân thể cường tráng, trong tâm tự nhiên khoái lạc. Lại nữa, bởi vì nguyên nhân khốn khổ, cho nên niệm niệm đều nghĩ tới phải báo đáp ân đức của cha mẹ, phải hiếu dưỡng cha mẹ, phải yêu thương đùm bọc anh em, bạn bè, niệm niệm đều là thiện tâm, cho nên tuổi xế chiều quả báo thù thắng. Thế hệ chúng tôi từ nhỏ được nuông chiều thành thói nên thân thể đều rất gầy yếu, bởi vì sống trong nhung lụa nên rất nhiều năng lực làm người làm việc đều không nắm được, khởi tâm động niệm là tự tư tự lợi, phước phần đều huỷ đi hết rồi, đến tuổi xế chiều chúng tôi chắc phải chịu sầu khổ rồi. Cho nên, chúng ta thân đang ở trong phước thì phải có tính cảnh giác cao độ, đó gọi là “Thử thân bất hướng kim sanh độ, cánh đãi hà sanh độ thử thân” (Thân này đời nay chẳng gắng độ, lại đợi kiếp nào độ lấy thân?). Sư Trưởng cũng thường dạy dỗ chúng ta, một đời này không vãng sanh, chết rồi sẽ rất nguy hiểm! Phật nói cái oán đời thứ ba, đời thứ ba sẽ đoạ lạc mất. Chúng ta từ đây cũng hiểu rõ được, để cho con cái có được phước phần lớn nhất tuyệt đối không phải là tiền bạc, mà là tấm gương đức hạnh của chúng ta, đức mới là gốc rễ của vạn phước, người có đức thì cái phước đó mới có thể liên tục không gián đoạn.

Tiên sinh Tư Mã Quang nói qua một câu: “Để vàng bạc cho con cháu, con cháu chưa chắc giữ được“, người xưa tạo ra chữ viết, thật sự là thông qua văn tự mà cho chúng ta sự khai quang. Khai quang là gì? Có phải là có người sờ vào đầu bạn mấy cái là khai quang rồi không? Quang là trí tuệ, khi bạn nhìn thấy chữ viết, bạn chỉ cần vừa nhìn thấy, sẽ có thể lĩnh hội được đạo lý ở trong đó, đây gọi là khai quang. Chữ tượng hình nói với chúng ta, tiền (錢) sẽ có những nguy hiểm gì? Hai cái đao (刀) chồng lên nhau, thì sẽ có tranh đoạt nổi lên. Cho nên, chỉ cần là tụ tài, gia đình sẽ có thể không được vui vẻ hoà ái, ngày ngày nghĩ đến phải phân chia thế nào; giữa quốc gia với quốc gia nếu như xem trọng tài phú, có thể sẽ tạo thành chiến tranh. Chữ tượng hình vô cùng có giá trị, chúng ta cũng từ trong đó thể hội đượng trí tuệ và ân trạch của tổ tiên xưa.

Phước thứ năm là “thiện chung“, chính là chết được an lành. Các vị có chắc chắn chết được an lành không? Cho nên, chúng ta bình thường sẽ phải chuẩn bị cho lúc lâm chung, mỗi khi nằm xuống ngủ, thì xem như sắp vãng sanh rồi, sẽ phải niệm Phật thật tốt. Thời thời niệm cái chết, mới chết được an lành. Tổ sư Ấn Quang ở trong Niệm Phật Đường của Ngài có dán một chữ “Tử” (死) rất lớn. Người chân thật thời thời niệm “Thế gian vô thường, quốc độ mong manh“, mới có thể “thiện chung“.

Hộ trì chánh pháp

Bởi vì có chánh pháp, con người mới có thể phán đoán được đúng sai, thiện ác, tốt xấu, mới có thể không tạo tác tội nghiệp, sẽ không tạo thành nhà tan người mất, chậm chí là mất nước. Nhà Nho cũng nói đến: “Thiên bất sanh Trọng Ni, vạn cổ như trường dạ” (Trời không sinh Khổng Tử, vạn cổ như đêm dài). Cho nên, chúng ta phải hộ trì chánh pháp, thỉnh chuyển pháp luân.

1. Hộ trì chánh pháp, không ta thì ai.

Thỉnh ai trụ thế? Thỉnh chính mình. Thân người khó được nay đã được, Phật pháp khó nghe nay đã nghe, giữa đất nước khó sinh nay cũng đã sinh, những điều kiện tốt như thế mà chúng ta đều đồng thời có đủ, hộ trì chánh pháp, không ta thì ai. “Đăng cao tất tự ti, hành viễn tất tự nhĩ” (Đỉnh cao từ thấp mà lên, Đường xa cất bước từ ngay chỗ gần), chúng ta hộ trì chánh pháp chính là phải từ thực hiện “Đệ Tử Quy”, lấy đây làm bước đi bước đầu tiên tiến về phía trước.

Trong “Đại Học” có một câu giáo huấn vô cùng quan trọng, chỉ cần chúng ta đều quay về từ điểm này mà tiến hành suy xét, rất nhiều sự việc sẽ nhất định có thể dần dần được thúc đẩy thành công, câu giáo huấn này chính là “Tự Thiên Tử dĩ chí ư thứ nhân, nhất thị giai dĩ tu thân vi bổn(Từ Thiên Tử cho đến tận dân thường, đều phải lấy tu thân làm gốc). Cái gốc rễ đó chính là tu thân, do đó có thể biết, tu thân rồi mới là tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, là đại căn đại bổn của việc hộ trì chánh pháp. Cơ sở của tu thân chính là “Đệ Tử Quy”, cho nên chúng ta phải tận tâm tận lực thực hành “Đệ Tử Quy”, như vậy mới có thể “Đọc tụng thọ trì, vì người diễn nói“. “Diễn” làm trước, “Nói” làm sau, khi “diễn” mà không tốt, “nói” sẽ xuất hiện tình huống gì? Có thể sẽ bị hiệu quả ngược lại. Người thân chúng ta có thể sẽ nói: “Bản thân anh còn chẳng làm được còn nói tôi, đúng là chó chê mèo lắm lông“, khi người thân của bạn cho rằng như vậy, chúng ta phải cần tu nhẫn nhục, phải nhanh chóng phản tỉnh, ngàn vạn lần không được có tâm sân khuể, nếu không thì sẽ đoạn pháp thân huệ mạng của người ta.

2. Hộ trì chánh pháp, dạy học làm đầu

Kiến quốc quân dân, giáo học vi tiên” (Dựng nước quản dân, dạy học làm đầu). Muốn hộ trì Chánh pháp, thì trước hết phải từ chính mình, trước hết từ gia đình mình bắt đầu thực hiện, xây dựng một gia đình cũng là phải lấy dạy học làm đầu. Chúng ta bắt đầu từ bây giờ, thì phải thúc đẩy phong khí học tập của gia đình, đều phải noi theo Thánh Hiền, như vậy phong khí đạo đức gia đình mới có thể tự nhiên mà được kiến lập. Chúng ta còn phải đem phong khí học tập của gia đình vào trong công ty, nếu như chúng ta là quản lý hoặc là ông chủ của công ty, lại càng phải lấy thân làm gương. Chúng ta hiểu rõ rằng, người người hiện nay bởi vì mất đi giáo dục Thánh hiền, cho nên tư tưởng, quan niệm của họ đều tương đối phức tạp, phần lớn đều là tuỳ thuận phiền não, trong tâm không có tiêu chuẩn và quy củ làm người. Trong đoàn thể trước hết phải xem trọng “Kiến hoà đồng giải“, mà để xây dựng tri kiến đó tuyệt đối phải thông qua sự huân tập lâu dài mới được. Khi chúng ta chuẩn bị được những nhận thức như thế, ở công ty cũng nhất định phải mỗi ngày có thời khoá nghe giảng, tuyệt đối không được gián đoạn; một ngày gián đoạn, tư tưởng quan niệm của đoàn thể liền sẽ thành một mớ hỗn loạn. Thân làm người quản lý, ngàn vạn không thể nói: “Nào, mọi người hãy ngồi yên, tập trung nghe giảng, tôi đi ra ngoài trước!” Làm thế có hiệu quả hay không? Đảm bảo là trong tâm nhân viên chẳng phục, bằng mặt chẳng bằng lòng, cho nên chúng ta phải dẫn đầu mà làm gương.

Lúc các thầy giáo khác tại trung tâm chúng tôi giảng bài, tôi không những phải ngồi ở dưới nghe giảng, mà còn phải ghi chép. Tại sao vậy? Bởi vì tôi thường hay phải giảng bài, đến lúc lên giảng bị “bí” thì nguy! Cho nên tôi phải nghiêm túc hơn cả họ, cùng với họ trưởng thành trong việc dạy và học, cũng bởi vì tôi có thái độ học tập, nên mới sinh ra vòng tuần hoàn tốt đẹp. Tôi nói với các thầy giáo của chúng tôi rằng: “Sư trưởng một ngày giảng bốn giờ đồng hồ, chúng ta không thể kém hơn bốn giờ được“, cho nên lần này chúng tôi giảng bài là mỗi ngày giảng sáu giờ, đây cũng là khảo nghiệm bản thân. Nói ra thì cũng thật mất mặt, tuổi tôi chỉ bằng ba phần tám tuổi của Sư Trưởng, thế mà Sư Trưởng thường xuyên đến hơn mười đêm rồi mà tinh thần vẫn rất tốt, trong khi chúng tôi căng cứng hết. Nhưng mà “vật tự bạo, vật tự khí; Thánh dữ Hiền, khả tuần trí” (chớ tự chê, đừng tự bỏ; Thánh và Hiền, dần làm được), chúng ta hiện tại nên nhanh chóng tu vô uý bố thí, sau này thân thể sẽ cũng dần dần chuyển biến tốt, nếu như không có thân thể khoẻ mạnh, chúng ta lấy gì để mà hộ trì chánh pháp?

Có một lần tôi đến Sán Đầu để giảng bài, có bốn trăm Thầy cô giáo đến nghe tôi giảng, những thầy cô giáo này phần lớn đều là Thầy cô giáo ở tuyến đầu, trạng thái học tập của họ vô cùng tốt. Chúng tôi cũng cảm nhận sâu sắc được các thầy cô không phải là không muốn dạy tốt học sinh, mà là không biết được dùng phương pháp nào. Sau khi tôi giảng xong, rất nhiều thầy cô giáo đều lên bục nói lên cảm nghĩ, trong đó có một thầy giáo nói:

– Hôm nay tôi mới biết cái gốc của Đức hạnh là Hiếu đạo, giáo dục phải từ Hiếu mà bắt đầu làm, phải từ “Đệ Tử Quy” mà bắt đầu làm, phải từ bản thân mình mà bắt đầu làm.

Thầy ấy còn đem khoá trình mấy ngày làm ra một kết luận. Phong khí học tập ở Sán Đầu rất thịnh, chúng tôi liền cử các Thầy cô đến ở đó lâu dài để bồi dưỡng cho giáo viên. Tôi biết vì sao mà phong khí học tập ở Sán Đầu lại hưng thịnh, bởi vì người Sán Đầu đặc biệt xem trọng Hiếu đạo. Chúng tôi lần thứ nhất ở Hải Khẩu tổ chức được khoá bồi dưỡng trong 5 ngày, ông chủ và bà chủ của nhà trọ nơi chúng tôi ở là người Sán Đầu, họ cũng rất có tâm Hiếu, tâm thiện.

3. Đứng trên bổn phận, làm ra tấm gương tốt

Hộ trì chánh pháp, ở trong công ty cũng có thể dẫn dắt việc học tập chánh pháp, làm việc có thể chuyên nhất, thì từ một sẽ có thể biến thành nhiều. Sư Trưởng dạy chúng ta, không luận là đang làm nghề nghiệp gì, đều có thể hành Bồ Tát đạo. Hiện tại trong nghề luật thì luật sư phải làm cho tốt, khiến cho tất cả đồng nghiệp đều học tập theo, đây chính là Bồ Tát. Chúng ta hôm nay ở trong giới doanh nghiệp, thì cần phải làm mô phạm cho giới doanh nghiệp, có thể nơi nơi báo đáp cho xã hội, nơi nơi xem trọng phúc lợi của nhân viên, khiến cho càng nhiều đồng nghiệp đứng lên noi theo.

Chúng ta thường hay dạy dỗ trẻ nhỏ từ nhỏ phải lập chí lớn, thậm chí có thể vào buổi tối lúc trẻ nhỏ đã đi ngủ, đứng trước mặt chúng mà nói: “Con phải làm một Phạm Trọng Yêm thời hiện đại!”, nghe nói kiểu này rất có hiệu quả. Bởi vì có người đã làm thực nghiệm, con gái của anh ta bị bệnh, anh liền ở trên đầu giường nói với cô con gái: “Thân thể vốn dĩ là giả, thân thể đều là giả, thì bệnh sao có thể là thật!”. Liên tục câu thông với con gái, kết quả đến ngày hôm sau, con gái tự nhiên chẳng còn ho hen nữa. Nhưng mà phương pháp này không thể đảm bảo đều có tác dụng cho tất cả mọi người, còn phải xem thành tâm, ý niệm của mỗi một người, thậm chí còn bao hàm trong gia đình có người đang làm công đức bố thí vô uý hay không nữa.

4. Học quý ở nỗ lực thực hành, tâm lắng xuống mới an lạc.

Giáo huấn của “Đệ Tử Quy” quý ở nỗ lực thực hành, mà không phải là để treo cao cao trên kệ sách. Chúng ta nhất định phải đem mỗi một câu kinh văn trong “Đệ Tử Quy” thực hiện được trong đời sống, công tác, xử sự đãi người tiếp vật. Sư Trưởng cũng thường hay nói rằng, những câu kinh được lặp đi lặp lại nhiều lần trong kinh điển chính là khai thị tối quan trọng của Phật Đà, mà lời dạy chân thành khẩn thiết của Sư Trưởng cũng chính là trọng điểm để cho chúng ta vào đạo thẳng tắp nhất. Một người bước vào cửa Phật pháp, trước tiên phải làm được điều gì? Buông xuống tự tư tự lợi, buông xuống danh văn lợi dưỡng, buông xuống ngũ dục lục trần, buông xuống tham sân si mạn. “Buông xuống” thật sự là một việc rất nhẹ nhõm, rất vui sướng.

Khi chúng ta khởi tham sân si mạn thì trong tâm có vui sướng không? Khổ não vô cùng! Đây là nhận giặc làm cha, nhận những tên giặc phiền não này làm cha mình mà tiếp đãi. Khi chúng ta có một ngày thực sự hiểu rõ phiền não là giặc, thì liệu còn tiếp tục xem phiền não làm cha mình để phụng dưỡng hay không? Không thể nào! Trong chớp mắt bạn cũng chẳng muốn gặp chúng nữa. Cũng giống như một người cõng một túi rác, cõng được ba mươi năm, đột nhiên có một người đứng bên cạnh nói với anh ta:

Người anh em, anh đang cõng mấy cái đồ rác rưởi này, còn không nhanh chóng buông xuống?

Anh ta liền nói:

– Đúng là rác rưởi thật!

Thế nhưng anh ta đột nhiên lại nghĩ: “Nhưng mà chúng đã đi cùng tôi suốt ba mươi năm nên cũng có cảm tình, tôi chẳng nỡ buông xuống“.

Đó gọi là biết khó mà hành dễ, thực sự biết rõ là giặc, thực sự hiểu rõ là rác rưởi, không có ai muốn giữ lại một phút một giây nào, đều là hi vọng ngay lập tức vứt bỏ đi. Quyết tâm như vậy phải thông qua thời thời huân tập, phải thông qua sự nhắc nhở thường xuyên của đồng tham đạo hữu.

Hưng kiến đại lợi (Xây dựng kiến thiết, làm điều lợi ích lớn cho nhân dân)

Chỉ cần là việc đối với người có lợi ích, chúng ta đều phải tận tâm tận lực đi làm. Thời đại này thành được việc không dễ, khi chúng ta nhìn thấy người có tâm đang gánh vác công việc, thì chúng ta phải tuỳ hỉ công đức, đây đều là hưng kiến đại lợi. Chúng ta nhìn thấy thời xưa rất nhiều người thiện, đều mong muốn làm cầu sửa đường, đây đều là lợi ích cho ngàn vạn người dân. Khi chúng ta đi trên đường, đột nhiên nhìn thấy giữa đường có một tảng đá, chúng ta liền nghĩ đến điều gì? Ban ngày có thể nhìn thấy, đến đêm không có đèn đường sẽ rất khó nhìn kỹ, rất có thể có người đang mải gọi điện thoại, đột nhiên đâm phải tảng đá này mà bị ngã nhoài. Cho nên, chúng ta phải nơi nơi vì người mà suy nghĩ, nơi nơi cho người sự thuận tiện, khi chúng ta nhìn thấy rồi, thì phải nhanh chóng đem viên đá từ giữa đường di chuyển đi, tạo thuận tiện cho mọi người đi lại. Tôi thỉnh thoảng đi ngang qua các công trường xây dựng, nhìn thấy trên công trường có mấy cây sào vừa dài lại vừa nhọn, đều để cả đống chĩa ra hướng người đi trên đường. Nếu như có người đi trên đường mà không để ý, rất có khả năng bị những cây sào tre này đâm bị thương, thế thì vô cùng nguy hiểm. Chúng tôi liền tìm miếng vải có màu sắc buộc lên đầu những cây sào tre đó, cảnh báo cho những người đi qua chú ý, như thế mới không đến nỗi xảy ra nguy hiểm.

Tôi đã từng xem qua trên truyền hình một chương trình quảng cáo công ích, có một người đạp xe đạp, nhìn thấy giữa đường có một tảng đá, trong lòng nghĩ việc không liên quan đến mình, cho nên không di dời nó đi; thế nhưng lúc vừa đi qua tảng đá lại nghĩ: phía sau nhỡ có ai lái xe mô-tô tốc độ cao, có thể sẽ bị va vào tảng đá mà bị thương. Người đi xe đạp này trong đầu nghĩ như thế rồi, lập tức quay lại di chuyển tảng đá đi, hành vi này chính là vô lượng công đức. Nếu như người lái xe kia là chủ của một gia đình, anh ta không tránh khỏi kiếp nạn này, thì sẽ gây ra sự hối tiếc cả đời cho cả một gia đình. Cho nên, chúng ta nơi nơi vì người mà suy nghĩ, chính là hưng kiến đại lợi. Lợi ích người khác có ngắn tạm, có lâu dài, lợi ích thực sự lâu dài tuyệt đối đều là phải làm cho đại chúng có tư tưởng, quan niệm chính xác.

Ái tích vật mệnh (Thương tiếc sinh mạng của loài vật)

Tất cả các loài ngọ nguậy, bò, bay, động đậy, tất cả các động vật đều có tri giác, không được làm hại, làm tổn thương đến chúng. Khi chúng ta có cái tâm nhân từ này, sẽ có thể làm được thời thời tôn kính động vật.

1. Tôn trọng sinh mạng, trưởng dưỡng thiện căn

Ái thử thường lưu phạn, liên nga bất điểm đăng” (Thương chuột đói thường chừa cơm lại, xót thiêu thân chẳng đốt đèn lên). Trong nhận thức Phật pháp, sinh mạng của chuột và thiêu thân cùng với sinh mạng của loài người là bình đẳng, cho nên chúng ta phải nên tôn trọng chúng. Ví dụ như “xót thiêu thân chẳng đốt đèn lên“, bởi vì loài thiêu thân lúc chiều tối thích ánh sáng, thiêu thân vừa nhìn thấy ánh đèn liền bay đến ngay, nếu như nhiệt độ của đèn quá cao thì sẽ làm thương hại đến chúng. “Văn Xương Đế Quân âm chất văn” có nói: “Cất bước lên thường xem trùng kiến, cấm lửa ngăn không cháy núi rừng“, đây đều là từng chút từng chút một trên ngôn hành cử chỉ, phải chú ý xem xét không được làm hại đến những sinh mạng yếu đuối.

Có vị bằng hữu thường đi lên núi, anh ấy có một động tác, chúng tôi nhìn thấy rất là cảm động. Trong quá trình leo núi, có một con nhện bò trên đường dành cho người đi bộ, anh liền nói với các bạn nhỏ khác rằng:

– Chúng ta đi leo núi chính là khách, những động vật ở đây là chủ nhân, đây chính nhà của nhện, chúng ta không được phá hoại gia đình của chúng, cho nên phải đi vòng qua.

Khi các bạn nhỏ từ bé đã có thể tôn trọng những sinh mạng yếu đuối này, chính là trưởng dưỡng thiện căn cho con trẻ.

2. Đại bàng biết về mớm cho mẹ, loài vật với ta là đồng tâm.

Chúng ta cũng phải học tập thật tốt sự hiếu hạnh của động vật, như con quạ còn biết được quay về mớm cho mẹ, hiếu dưỡng cha mẹ. Có một người đi săn, một ngày nọ ông ta đang ngắm bắn một con đại bàng, lúc chuẩn bị bắn, đột nhiên phát hiện con đại bàng này mặc dù lấy được một số thức ăn, nhưng nó không ăn. Người đi săn rất kinh ngạc: Tại sao nó không ăn? Con đại bàng lại bay đi mất, người đi săn lại ở đó chờ con đại bàng về tổ. Sau đó lúc con đại bàng bay về, nó còn mang theo một con đại bàng còn lớn tuổi hơn, vừa nhìn liền biết được là mẹ của nó, con đại bàng này ngậm lấy thức ăn, từng miếng từng miếng mớm thức ăn cho mẹ của nó. Người thợ săn này vốn dĩ là muốn bắn nó, khi nhìn thấy cảnh tượng này thì bản thân ông ấy bị cảm động sâu sắc, từ đó ông cũng buông xuống cây súng săn. Đối với động vật, chúng ta phải tôn kính, quan trọng hơn là tất cả sinh vật ở trên địa cầu đều là vui buồn cùng nhau, không nên sát hại lẫn nhau, phải nên cùng chung sống cùng phát triển. Chúng ta buổi sáng thức dậy, nhìn thấy rất nhiều chú chim nhỏ đang mổ thức ăn, ở đó hót líu lo, trong tâm chúng ta cũng cảm giác vui sướng vô cùng.

3. Yêu tiếc đồ vật, trân quý tài nguyên

Ngoài việc yêu tiếc sinh mạng, cũng phải yêu tiếc đồ vật. Tàn hại tài nguyên thiên nhiên, lãng phí thức ăn, so với tội sát sinh không hai không khác. Bởi vì chúng ta lãng phí tài nguyên, sẽ làm cho nhân loại ở tương lai bị tổn hại lâu dài, việc này sẽ gián tiếp ảnh hưởng đến cuộc sống của họ, thậm chí là sinh mạng của họ. Khi chúng ta làm cho nguồn nước bị ô nhiễm, xin hỏi cái tội nghiệp này nặng bao nhiêu? Rất nặng! Có một số công xưởng lợi dụng lúc người ta không để ý, đem nước thải đổ ra sông biển, nước một khi bị ô nhiễm mà muốn làm cho chúng trong sạch trở lại, không biết phải mất nhiều hơn mấy chục lần, mấy trăm lần thời gian và tiền bạc. Người chủ công xưởng có thể đều học qua giáo dục tiểu học, nếu như chúng ta trong lúc giáo dục tiểu học có thể đem những tiêu chuẩn làm người, đạo đức làm người thế này mà nói với các em, sau này khi phước báo của các em hiện tiền, các em sẽ không làm ra những hành vi như thế.

4. Tâm hạnh từ bi trước tiên do dạy mà ra.

Tôi thường chia sẻ với rất nhiều thầy cô giáo:

– Chúng ta phải lo tính đến lúc tuổi già, nếu như chúng ta không nghiêm túc dạy học, thiên hạ trong tương lai giao lại cho những học sinh này ở hiện tại, chúng đối với người tuyệt chẳng có chút tâm nhân từ, đến một ngày khi nắm trong tay quyền lực, chúng nhất định sẽ nói, đừng quan tâm đến những lão già này, để cho họ tự sinh tự diệt.

Cho nên, chúng ta là người làm thầy giáo, người làm trưởng bối, nhất định phải bồi dưỡng tâm nhân từ của con cái từ nhỏ cho tốt thì tuổi về già của chúng ta mới hạnh phúc. Kì thật, toàn bộ nhân loại đích thực là nhổ một sợi tóc mà động toàn thân, nhân loại cùng chung vui buồn, trong thời đại này, bất kỳ nơi nào đó bất an, chúng ta đều phải có trách nhiệm tận lực đi giúp đỡ, thái độ này rất là quan trọng, bởi vì địa cầu đã biến thành một cái làng rồi, chúng ta phải chung sống hoà mục, đối đãi bình đẳng. Đối với việc trân quý đồ vật, cũng phải dạy bảo con cái từ lúc nhỏ. “Chu Tử Trị Gia Cách Ngôn” có dạy: “Một bát cháo một chén cơm, phải nghĩ rằng không dễ mà có được; nửa sợi tơ nửa sợi chỉ, phải thường nghĩ làm ra được những thứ này rất gian nan“. Chúng ta hỏi trẻ nhỏ rằng:

– Gạo từ đâu mà đến?

Chúng trả lời:

– Từ trong nhà bếp ạ

Gạo ở trong nhà bếp từ đâu mà đến?

Ba mẹ mua ạ!

Ba, mẹ mua từ đâu?

Mua từ siêu thị ạ!

Gạo trong siêu thị từ đâu mà đến?

Trước tiên phải cảm tạ sự cần cù khổ nhọc cày cấy của bác nông dân, còn có rất nhiều người hỗ trợ, vận chuyển trong cả quá trình này, sau đó cha mẹ còn phải khó nhọc đi làm để kiếm tiền, mới có thể mua được những hạt gạo này. Như thế cứ tra xét ngọn nguồn, chúng mới biết được một hạt cơm khi ăn trong miệng, là từ bao nhiêu người đã làm ra, bao nhiêu người đã tâm huyết, mới có thể có được kết quả như vậy. Chúng ta dẫn dắt các em nhỏ hiểu về vấn đề này, chính là cần làm cho các em cảm nhận được rằng xã hội này xác thật là một thể hỗ trợ lẫn nhau.

Nếu như cha mẹ biết cách giáo dục, thì sẽ tìm kiếm một số cơ hội để đưa con cái ra ngoài, để cho chúng đi thể nghiệm sự khổ nhọc lao động của người nông dân, bán mặt cho đất bán lưng cho trời, không chỉ mồ hôi chảy thấm đẫm lưng áo, mà còn phải chờ đợi dai dẳng mấy tháng trời mới có thể thu hoạch. Khi con cái có thể có hoàn cảnh như thế này mà tự mình cảm nhận, thì chúng mới có thể thể hội được ý nghĩa thực sự của bài ca dao bất hủ của người xưa:

Cày đồng đang buổi ban trưa,

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,

Giẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.

Khi con cái có thể chuẩn bị được thái độ như thế này, thì lúc ăn cơm hằng ngày, chúng sẽ có thể từ trong tâm cảm ân sự lao động cần cù khổ nhọc của người nông dân, cho đến tất cả mọi người lao động làm ra. Chúng dùng cái loại tâm cảm ân này để mà ăn cơm, yêu tiếc đồ ăn, tin rằng chúng có thể đạt được sự kết nối thông tin giữa người và vật, kết tinh của bát cơm này sẽ trở nên vô cùng tốt đẹp, đương nhiên ăn vào cũng sẽ lợi ích cho thân thể.

5. Sự cảnh báo của quẻ Tiết (trong kinh dịch)

“Cần thị trí phú căn. Kiệm thị trì gia bổn” (Cần là nguồn gốc giàu sang, Kiệm là căn bản giữ gìn gia phong). Một gia đình muốn duy trì được tốt, nhất định phải tiết kiệm, đương nhiên làm giàu thì nhất định phải lao động cần cù khổ nhọc, tuyệt đối không có bữa trưa nào miễn phí. Trong “Kinh dịch” có một quẻ gọi là “Quẻ Tiết“, những vạch bát quái (hào) ở trong “quẻ Tiết” có nói: “cam tiết, cát; an tiết, hanh; khổ tiết: trinh hung, hối vong” (tạm dịch: bằng lòng (ngọt ngào) mà tiết kiệm: tốt lành; an tâm mà tiết kiệm: thuận lợi (hanh thông); khó chịu (đắng cay) mà tiết kiệm: bói thấy điềm dữ, sửa đổi thì sẽ tiêu“). Thái độ tiết kiệm cũng có cảnh giới không giống nhau, mặc dù cuộc sống của chúng ta vô cùng tiết kiệm, nhưng vẫn cảm nhận được ngọt ngào như mật, thì đó là đại cát. Song song với việc chúng ta tiết kiệm, còn phải nghĩ đến làm ra tấm gương cho con cái, nghĩ đến việc khi chúng ta tiết kiệm được, sẽ có thể khiến cho càng nhiều người không đến nỗi phải chết đói, chúng ta dùng tâm cảnh thế này mà đi tiết kiệm, thì sẽ cảm thấy vô cùng sung sướng. Khi chúng ta xem nhẹ vật chất, xem trọng đời sống tinh thần, thì nhu cầu vật chất của bạn tự nhiên sẽ dần dần giảm xuống. Chúng ta cũng không được lập tức yêu cầu người thân giảm sự hưởng thụ đồ ăn xuống mức thấp nhất, như thế họ sẽ sinh ra phiền não, đạo pháp tự nhiên mới tốt, đợi đến khi họ có pháp hỉ sung mãn, thì tự nhiên sẽ dần dần buông xuống dục vọng. Ở thời đại Xuân Thu, Khổng Phu Tử vô cùng khen ngợi học sinh của Ngài là Nhan Uyên, nói rằng Nhan Uyên có thể “Một giỏ cơm, một bầu nước, ở ngõ hẹp, người chẳng kham nổi cái khổ đó, Hồi cũng chẳng đổi niềm vui kia“, cái cảnh giới này chỉ có khế nhập mới có thể cảm nhận được, Nhan Uyên có thể bằng lòng tiết kiệm, cho nên ông mới có thể thể hội được niềm vui ở trong đó.

An tiết” (An tâm mà tiết kiệm), trong lúc trải qua cuộc sống tiết kiệm, vẫn có thể lý đắc tâm an, mà không có cảm giác quá miễn cưỡng, có thể duy trì thái độ như thế thì sẽ “hanh” (hanh thông, thuận lợi), “hanh” tức là cuộc sống, gia đình thuận lợi mĩ mãn. Nếu như lúc tiết kiệm mà cảm giác rất khổ sở, không thể chịu đựng, thì họ sẽ đi hưởng thụ phung phí, cho nên “khổ tiết, trinh hung” (tiết kiệm mà khó chịu, thì bói thấy điềm dữ). Nếu như bạn khi bạn nhìn thấy một đôi vợ chồng rất xa xỉ phung phí tiền của, sẽ có thể đoán định được kết cục của gia đình họ, người có trí tuệ thì có thể nhìn thấy được. Người xưa vô cùng trí tuệ, họ nhìn nhất cử nhất động của một người, liền có thể đoán ra được cát hung trong cả đời người đó, điều này xác thật là chân thật bất hư.

Đồng thời với việc chúng ta tiết giảm, tiết kiệm thì cũng là đoạn được tâm tham của chúng ta. Lúc chúng ta làm các việc thiện, không những là chỉ có lợi ích cho người khác, mà còn trực tiếp lợi ích đến bản thân mình, thành tựu đạo nghiệp của bản thân, thành tựu pháp thân huệ mạng của bản thân. Khi chúng ta có thể nơi nơi yêu tiếc vật mạng, thì sẽ không tăng thêm việc làm tổn thương, sẽ không sân hận; khi chúng ta xả tài làm phước, thực sự chịu “xả” thì sẽ có thể xả được xan tham từ vô thuỷ kiếp đến nay của chúng ta, lợi người nhất định lợi mình.