CẨM NANG HẠNH PHÚC

Thầy Thái Lễ Húc giảng thuật


CHƯƠNG 1 – MINH LÝ THIÊN (HIỂU RÕ VỀ LÝ)

9. THẾ NÀO LÀ QUÝ (CAO SANG)

Được người kính trọng là Quý

Thế nào là quý? Hầu hết trẻ nhỏ đang cho rằng làm quan rất lớn thì gọi là quý (cao sang). Quý nhân thực sự, là làm cho người từ nội tâm mà tôn kính bạn, đó mới thực sự là quý. Trong nhiều bậc Đế Vương thời xưa, quý vị còn nhớ được mấy người? Loại quý này như mây khói trôi qua trước mắt. Nhưng nếu như hôm nay bạn đi đến Nhà tưởng niệm Lâm Tắc Từ, bạn sẽ tự nhiên nghiêng mình kính cẩn; hôm nay bạn đi vào miếu thờ Khổng Tử, bạn tuyệt đối sẽ cung kính chiêm lễ.  Nếu như bạn hôm nay gặp được một vị Hoàng Đế thời nhà Đường, bạn cũng sẽ không kính trọng ông ta, đương nhiên Đường Thái Tông bạn phải kính trọng, bởi vì Đường Thái Tông không chỉ là có quyền quý thôi đâu, mà ông ta còn giúp cho người Trung Quốc làm được rất nhiều sự nghiệp bất hủ. Cho nên, thật sự có thể làm cho mọi người kính trọng, nhất định đó là những người có tấm lòng chân thật lợi ích người khác, toàn tâm toàn ý vì nhân dân phục vụ, hơn nữa lại siêu việt không gian thời gian, Khổng Tử, Phạm Trọng Yêm chính là những kiểu người phú quý thật sự.

Người làm quan, khi họ có được quyền vị rồi, việc quan trọng nhất phải làm là sự việc gì? Họ phải toàn tâm toàn ý vì nhân dân, vì nhân viên mà lo liệu phúc lợi, tuyệt đối không thể lợi dụng quyền vị để đi áp bức người khác, thậm chí là vì bản thân mà toan tính phúc lợi. Nếu như là một vị quan hoặc một người lãnh đạo như thế, đợi sau này họ bước xuống rồi sẽ có kết quả như thế nào? Tất cả mọi người đều phỉ nhổ vào họ. Ý nghĩa thật sự của Quý là “nhân kính tắc quý” (được người kính trọng gọi là quý), mỗi một người nhìn thấy bạn đều sinh tâm hoan hỉ, đều từ trong tâm mà tôn kính bạn, bội phục bạn, đó mới là cái quý chân thật.

Khi chúng ta có cơ hội làm lãnh đạo công ty, lãnh đạo chính phủ, cái chúng ta phải nên đề khởi không phải là quyền thế, mà là bổn phận. Làm người lãnh đạo lại càng quan trọng hơn, lúc nào cũng phải nên nghĩ tới làm thế nào để dẫn dắt nhân viên sáng tạo đời sống ngày càng tốt hơn, không chỉ là ở phương diện kinh tế phải dẫn dẫn nhân viên, mà ở trên phương diện tinh thần cũng phải cùng nhân viên mà trưởng thành, khi bạn có cái định vị như vậy, tin rằng nhân viên của bạn sẽ rất tôn kính bạn. Làm người lãnh đạo chính phủ thì trách nhiệm rất quan trọng, bởi vì ảnh hưởng từng mặt của mỗi một quyết định đều vô cùng lớn. Cho nên, người có địa vị cao càng nên kính cẩn lo sợ, cẩn thận trong lời nói hành vi, bởi vì một lời nói, một hành vi đều kéo theo các mặt ảnh hưởng rất lớn. Khi bạn có thể nơi nơi vì cấp dưới, vì nhân dân mà suy nghĩ, thì lúc bạn rời khỏi vị trí đó, họ nhất định sẽ cảm tạ ân đức của bạn, đối với bạn còn là một mực yêu kính, tuyệt đối không phải là “nhất triều thiên tử, nhất triền thần” (vua nào, triều thần thế ấy).

 Người kính trọng người khác thì thường được người kính trọng

Con người có nhất định là khi có quyền vị rồi thì mới có thể có cao sang? Mới có thể làm cho mọi người tôn kính? Cũng không phải như vậy! Mạnh Tử nói: “Ái nhân giả, nhân hằng ái chi; kính nhân giả, nhân hằng kính chi” (người yêu thương người thường được người yêu thương; người kính trọng người khác thường được người kính trọng). Ở Singapore có một vị nữ sĩ tên là Hứa Triết, năm nay cũng đã 106 tuổi rồi, bà mỗi ngày chỉ ăn một bữa, ham muốn của bà ở phương diện ăn uống rất thấp. Dục vọng (ham muốn) rất thấp có phải là cưỡng ép bản thân chịu đựng để làm ra không? Không phải! Người ta đều nói mỗi ngày tối thiểu phải ăn ba bữa, có khi còn ăn bốn bữa, ăn năm bữa. Ăn uống thực ra rất lãng phí thời gian, bạn có cái cảm giác đó không? Con người vì sao phải ăn uống? Bởi vì tiêu hao quá nhiều năng lượng, cho nên phải ăn cơm thật nhiều. Phiền não của con người càng ngày càng nhiều, nhu cầu về thức ăn sẽ càng nhiều; phiền não càng ít, nhu cầu về thức ăn sẽ càng ít.

Nữ sĩ Hứa Triết ăn ít như vậy, đó là đương nhiên, bởi vì bà ấy phiền não rất ít, bà chẳng vì chính mình mà toan tính tư lợi, chỉ nghĩ đến việc làm sao giúp đỡ người khác, cho nên phiền não nhẹ, trí tuệ lớn, tự nhiên như vậy sẽ không cần nhiều thức ăn như vậy nữa. Từ sự việc của nữ sĩ Hứa Triết, chúng ta cũng có thể thể hội được, lúc ban đầu Nhan Uyên học tập cùng Khổng Phu Tử, Nhan Uyên pháp hỉ sung mãn, cho nên Nhan Uyên mới có thể đạt đến cảnh giới “Một giỏ cơm, một bầu nước, ở ngõ hẹp, người chẳng kham nổi cái khổ đó, Hồi cũng chẳng đổi niềm vui kia“, đây là điều kiện sinh hoạt mà hầu hết mọi người đều chịu không nổi. Tinh thần của một người từng mặt được nâng cao, họ đối với nhu cầu vật chất tự nhiên sẽ dần dần buông xuống, sẽ giảm thiểu được.

Nữ sĩ Hứa Triết không những ăn uống rất ít, mà bà còn không hề mua quần áo, quần áo bà mặc đều là lấy ra từ thùng rác. Theo bà nhìn thấy, rất nhiều người đem quần áo cũ vứt vào thùng rác, bà cảm thấy rất là tiếc, sau đó đã nhặt về mặc lại. Bà mặc những quần áo này, ngoài việc tiếc đồ vật ra, còn có một hàm nghĩa rất sâu, bởi vì bà một mình còn phải đi chăm sóc mấy chục người già, đều là tự thân bà đi đến tận nơi đem một số đồ dùng sinh hoạt, đồ ăn, quần áo, tặng một số vật chất đó cho những người già nghèo khổ hơn. Nếu như trên người bà mặc vào quần áo rất lịch sự, vác theo một bao gạo trắng đi đến thì những người già tiếp nhận sự chăm sóc của bà nhất định sẽ cảm thấy có áp lực: Mình có làm vấy bẩn quần áo của bà ấy không nhỉ? Cho nên, khi đồ bà mặc giống với họ thì đối phương sẽ cảm thấy rất là thân thiết.

Khi bà đến nhà những người già này, tôi nhìn thấy kiểu biểu hiện hoan hỉ hớn hở của họ khi gặp được nữ sĩ Hứa Triết như giống hệt như gặp được người thân vậy. Cho nên, Singapore tôn bà là quốc bảo (báu vật quốc gia), không chỉ người Singapore tôn kính bà, rất nhiều quốc gia trên thế giới cũng đón mời bà đến diễn giảng, đối với bà vô cùng tôn kính. Tôi nói nữ sĩ Hứa Triết mới là người phú quý thực sự, phú quý như vậy mới thật là có ý nghĩa, cuộc đời của bà cũng trải qua vô cùng sung túc. Khi đời sống của chúng ta là phú quý như vậy, con cái bạn cũng sẽ hướng tới phương hướng chính xác để kinh doanh cuộc đời của chúng.

Phải làm người phú quý thực sự

Con người vốn là thanh thanh bạch bạch, tự tự tại tại mà đến cái thế gian này, sao phải khổ sở mà tiêm nhiễm lên những cái danh văn lợi dưỡng, ngũ dục lục trần này, chẳng đáng chút nào. Phú quý thật sự không ở chỗ địa vị xã hội, ai mới là người phú quý thật sự? Đáp án chính là Sư Trưởng của chúng ta. Sư Trưởng đã vì chúng ta làm ra một tấm gương tốt như vậy, chúng ta cũng phải “chớ tự chê, đừng tự bỏ; Thánh và Hiền, dần làm được“.

Tôi đã từng nghe thấy một công án, chính là một vị tổ sư Thiền tông, mẹ của Ngài qua đời rồi, ngài đã đưa mẹ lên trên núi để chuẩn bị hoả thiêu, thế nhưng khi tất cả hàng xóm xung quanh nhìn thấy, đều vô cùng bất mãn với hành vi của Ngài, cảm giác Ngài rất không hiếu thuận, sao lại có thể cẩu thả đem thi thể của mẹ mình mà đi xử lý vậy được chứ? Kết quả vị Thiền sư này liền đối với những hàng xóm mà nói:

– Một người đắc đạo, cửu tổ sinh thiên, nếu không thì chư Phật vọng ngữ.

Nói xong thì đem mẫu thân hoả thiêu, đột nhiên mẫu thân của Ngài hiện tướng thiên nhân (người cõi trời) rồi bay lên trời. Tất cả hàng xóm xung quanh nhìn thấy tướng lành này, ai ai cũng chuyển từ giận sang vui. Khi chúng ta thật sự niệm niệm vì đại chúng, thật sự làm một người phú quý, không chỉ chính mình thành tựu đạo nghiệp, mà còn sẽ làm cho tổ tiên có được lợi ích.

Triều nhà Chu vì sao có thể hưởng được đất nước 800 năm

Học tốt “Đệ Tử Quy“, sẽ có thể cứu vãn thế giới, cứu vãn gia đình. Tình hình gia đình hiện nay như thế nào? Nhà nhà đều có bộ kinh khó tụng. Ở trong sự việc phức tạp, chỉ cần “kéo tơ bóc kén” tìm ra cương lĩnh, kì thật vấn đề đều không phải quá lớn. Nhà Chu vì sao có thể kéo dài hơn 800 năm, nguyên nhân là ở đâu? Là ở giáo dục Thánh Hiền.

Lấy Hiếu trị thiên hạ

Đọc lịch sử có thể soi quá khứ biết tương lai, triều nhà Chu chính là lấy nền tảng của Hiếu Đệ để làm được một vương triều vô cùng vững chắc, đến nay vẫn còn có thể hướng dẫn chúng ta tề gia, trị quốc, bình thiên hạ. Chu Văn Vương đối với phụ thân của ông là Vương Quý vô cùng hiếu thuận, Chu Văn Vương thật sự làm đến được “thần tắc tỉnh, hôn tắc định” (sáng phải thăm, tối phải viếng). Mỗi ngày cứ vào sáng sớm, buổi trưa và buổi tối, ông đều phải đến vấn an phụ thân, nhìn thấy thân thể phụ thân rất tốt, nội tâm của ông rất hoan hỉ; nhìn thấy thân thể phụ thân không dễ chịu, ông liền cảm thấy rất buồn. Đồ ăn ngày ba bữa của phụ thân, ông đều phải tự mình đi kiểm tra, xem thấy độ ấm có phù hợp không, chỉ sợ quá nóng thì ăn sẽ bị bỏng, quá lạnh thì không ăn được.

Những người vĩ đại đều làm đến tốt nhất những việc làm người căn bản nhất, vậy mới làm cảm động nhân dân cả nước. Khi một vị Quân vương có thể làm được như thế, nhân dân cả nước sẽ như thế nào? Hiếu là tánh đức của mỗi người, chỉ cần Quân vương làm ra được biểu hiện Hiếu đạo thì sẽ làm xúc động cái tâm vốn thiện này của nhân dân cả nước, cho nên nhân dân liền sẽ bắt chước. Con trai của Chu Văn Vương là Chu Vũ Vương, cũng là kế thừa được đức hạnh và chí hướng của phụ thân, khi Văn Vương bị bệnh, Chu Vũ Vương mỗi ngày đều ở bên cạnh phụ thân, ngay cả mũ cũng không bỏ xuống, cứ như vậy mà chăm sóc phụ thân. Phụ thân một bữa không ăn, ông cũng không ăn; phụ thân một ăn được một bữa, ông cũng ăn cùng phụ thân một bữa. Xác thật niệm niệm đều vì phụ thân, như vậy bên cạnh phụ thân mười hai ngày, bệnh tình của phụ thân cũng tốt lên. Tôi tin rằng ngoài thuốc thang ra, điều quan trọng hơn chính là tấm lòng Hiếu thảo của Chu Vũ Vương, làm cho phụ thân của ông an ủi vô cùng. Cho nên, triều nhà Chu là lấy “Hiếu” để trị thiên hạ.

Một gia tộc có thể tận hiếu được như vậy, sẽ kéo theo hiếu đạo của cả một quốc gia. Sách “Đại học” nói:  “Nhất gia nhân, nhất quốc hưng nhân (Một nhà nhân đức, cả nước hưng khởi nhân đức). Mỗi một gia đình đều có lối sống nhân đức, thì một quốc gia ắt sẽ có thể hưng khởi cái phong khí nhân đức trong xã hội. Cho nên, dẫn dắt một đất nước, dẫn dắt một đoàn thể không hề phức tạp như ta tưởng tượng, chỉ cần có thể từ việc tu thân, tề gia của chính mình mà bắt đầu làm, tự nhiên như vậy có thể trị quốc, bình thiên hạ, làm cho đoàn thể hưng vượng.

Lấy Đễ trị thiên hạ

Phụ thân của Chu Văn Vương là Vương Quý, Vương Quý có hai người anh, một vị là Thái Bá, một vị là Trọng Ung, ba huynh đệ nhà họ đều do Thái Vương sinh ra, Thái Vương là ông nội của Chu Văn Vương. Thái Vương nhìn thấy đứa cháu Chu Văn Vương của mình, trong lòng rất hoan hỉ, cảm thấy Văn Vương nhất định sẽ là một lãnh tụ rất tốt. Bác cả của Văn Vương là Thái Bá, bác thứ hai là Trọng Ung, vừa nhìn thấy ánh mắt này của phụ thân thì biết phụ thân muốn truyền ngôi cho em trai Vương Quý. Vì để cho phụ thân sau này khi truyền ngôi không bị ngăn trở, cho nên hai huynh đệ Thái Bá và Trọng Ung đã đi lên núi và cũng không quay về nữa, mục đích của họ làm ra như vậy chính là để cho phụ thân Thái Vương có thể trực tiếp truyền ngôi cho Vương Quý, Vương Quý lại trực tiếp có thể truyền ngôi cho Văn Vương.

Dạng hành vi này của Thái Bá và Trọng Ung là thành toàn cho điều gì? Thành toàn cho phụ thân, cũng tận được tấm lòng hiếu thảo của họ. Mà đối với huynh đệ, họ có thể đem tài phú buông xuống, thậm chí là quyền vị tối cao cũng có thể lễ nhượng. Cách làm như vậy không chỉ là sự nhường nhịn cho nhau giữa huynh đệ, mà quan trọng hơn chính là thành toàn cho sự hưng thịnh của Triều nhà Chu suốt 800 năm, cũng là thành toàn cho phong khí lễ nhượng của toàn bộ xã hội. Sự phân tranh trong gia đình được giảm thiểu thì sự phân tranh trong xã hội tự nhiên cũng giảm thiểu. Bởi vì cách làm này của Thái Bá và Trọng Ung mà đã làm cảm động ngàn ngàn vạn vạn nhân dân, không chỉ cảm động được nhân dân thời đó, mà ngay cả những học trò hai nghìn năm sau như chúng ta, cũng có thể cảm nhận được cái thứ đức hạnh này của Thái Bá và Trọng Ung. Bởi vì thế hệ trước làm ra được tấm gương tốt, truyền xuống thế hệ sau cũng sẽ kế tục duy trì được. Anh trai của Chu Công là Vũ Vương, hai người họ đều là con của Văn Vương, huynh đệ cũng vô cùng yêu thương nhau, vô cùng hoà mục. Lúc đó Vũ Vương bị bệnh, rất có thể sẽ qua đời, Chu Công đã viết ra một thiên văn chương, rồi ở trước mặt Thần linh, trước linh vị của Thái Vương, Vương Quý, Văn Vương lập lời thề, Chu Công nói: “Xin hãy lấy thọ mạng của con chuyển cho huynh truởng của con, để cho huynh ấy có thể tiếp tục an định thiện hạ!“, sau khi nói xong lời thề này, ông đã đặt cả cuốn văn chương này ở trong Thái Miếu nơi tế tự tổ tiên của họ. Không lâu sau, thân thể của Vũ Vương cũng khoẻ lên. “Trung Dung” nói: “chí thành như Thần“, xác thật đã làm cảm động khiến cho sức khoẻ của Vũ Vương tốt lên.

Sau khi Vũ Vương qua đời, Thành Vương đăng cơ thì Chu Công đã phụ tá cho Thành Vương, dạy dỗ Thành Vương, kết quả là Thiên hạ thái bình. Lúc này có một số người khác có chủ tâm bắt đầu rao truyền những lời bịa đặt, nói Chu Công muốn soán ngôi, sau khi Chu Công nghe thấy những lời bịa đặt này, không để cho cháu của ông phải khó xử, tự mình xin từ chức để về Sơn Đông sinh sống. Một ngày nọ, khi Thành Vương đi trên đường, nhìn thấy trên trời nổi gió, lại nổi sấm sét, thì cảm thấy nhất định là ông đã có một số cách làm không thoả đáng nên trời cao mới xảy ra hiện tượng kỳ lạ như vậy. Sau đó, Thành Vương đã đến Thái Miếu để cúng tế, rồi ông phát hiện ra thiên văn chương của Chu Công nên mở ra xem, xem thấy Chu Công để cầu phúc cho huynh trưởng của ông là Vũ Vương có thể tăng thọ mà từng câu từng chữ đều viết được chân tình thiết tha. Sau khi Thành Vương xem xong, nội tâm vô cùng cảm động, cũng rất xấu hổ: Một người thúc thúc tốt như thế này, sao ta lại còn làm cho thúc ấy đến nơi xa xôi hẻo lãnh vậy chứ. Cho nên, Thành Vương đích thân đi gặp Chu Công mời ông trở về, để Chu Công soạn ra Lễ nghi và sáng tác Nhạc (chế lễ tác nhạc), khiến cho triều nhà Chu dần dần được hưng thịnh lên.

Sự thành tâm này của Chu Công đối với huynh trưởng, không chỉ làm cho huynh trưởng của ông có thể tăng thọ, mà cái tinh thần về bổn phận anh nhường em kính này, còn truyền thừa đến con cháu thế hệ sau của ông. Gia truyền quan trọng nhất là gì? Hiếu Đễ. “Luận Ngữ” nói: Hiếu Đễ giả dã, kì vi nhân chi bổn.” (Hiếu và Đễ, ấy là căn bản của tâm nhân từ vậy). Người tu đạo chính là phải phải tu tâm nhân từ, mà tâm nhân từ của một người từ chỗ nào mà bắt đầu làm? Từ Hiếu và Đễ mà làm. Để lại nhiều tiền cho con cháu, con cháu chưa chắc có thể có lợi ích, nhưng để con cháu thế hệ sau truyền thừa được Đức hạnh Hiếu Đễ mới thật vô cùng quan trọng, như thế con cháu đời sau mới có thể đạt được lợi ích chân thật.

Lấy Nhân tâm nhân từ để trị thiên hạ

Chu Văn Vương lấy tâm nhân từ mà thu được lòng dân. Có một lần, ở trên một công trường xây dựng, các công nhân đào được một số xuơng trắng và đặt ở bên cạnh, khi Chu Văn Vương nhìn thấy, đối với những đống xương trắng này vô cùng cung kính, đã lập tức vì những đống xương trắng này mà cử hành hoạt động cúng tế long trọng, sau đó lại đem những đồng xương trắng này chôn cất cẩn thận. Người ở bên cạnh nhìn thấy vậy thì rất cảm động, họ đều nói rằng, ngay cả người chết mà Chu Văn Vương đều chẳng khinh mạn, đều cung kính như vậy, có thể nghĩ mà biết, đối với người sống, tất nhiên sẽ tân tâm chăm sóc, yêu dân như con. Cho nên, triều nhà Chu rất nhanh chóng đã lấy tâm nhân từ mà thống nhất được thiên hạ, hơn nữa cũng tạo ra một triều đại thịnh thế dài nhất trong lich sử Trung Quốc, triều nhà Chu kéo dài liên tục được 800 năm.

Khổng Môn vì sao có thể kéo dài hơn 2000 năm mà gia phong không suy

Một gia đình có Hiếu Đệ có thể kéo dài trong bao lâu? Trong số Thánh Hiền trong lịch sử của chúng ta, đức hạnh của Khổng Lão Phu Tử là tốt nhất, đức hạnh của Ngài cũng cảm hoá được con cháu các thế hệ sau này, cho nên gia phong của Ngài hơn 2000 năm không suy. Nếu như hôm nay đột nhiên bạn có được một tin tức, bạn là con cháu thế hệ sau của Khổng Lão Phu Tử, liệu bạn có cảm nhận được ngày hôm nay và ngày mai tuyệt đối chẳng giống nhau hay không? Đột nhiên sẽ cảm nhận được ta không thể làm mất mặt của Khổng Lão Phu Tử, không luận đi đến nơi nào, lời nói, hành vi đều sẽ rất cẩn thận. Cho nên, đức phong (phong khí đức hạnh) có thể ảnh hưởng đến dài lâu.