CẨM NANG HẠNH PHÚC

Thầy Thái Lễ Húc giảng thuật


CHƯƠNG 2 – HỌC TẬP THIÊN (CHƯƠNG HỌC TẬP)

4. LÀM THẾ NÀO ĐỂ GIÚP CON CÁI LẬP ĐỊNH CHÍ HƯỚNG CỦA CUỘC ĐỜI?

Lập chí phải chuẩn bị sớm

Con người nhất định phải lập định chí hướng, lập chí phải từ nhỏ lập định mới có được thành tựu. Lúc tiên sinh Phạm Trọng Yêm còn nhỏ, nhìn thấy một vị tiên sinh đoán mệnh thì hỏi ông ta:

– Xin ngài xem mệnh của con xem sau này có thể làm Tể Tướng được không?

Vị tiên sinh đoán mệnh chưa từng gặp qua đứa trẻ nào có khẩu khí lớn như vậy, nên đã nói với cậu bé:

– Khẩu khí của con sao mà lớn quá vậy!

Phạm Trọng Yêm có chút chột dạ, tiếp tục lại hỏi tiên sinh đoán mệnh:

Thế ngài giúp con nhìn xem, con có thể làm thầy thuốc được không?

Vị tiên sinh này rất hiếu kỳ, sao mà cả hai cái chí nguyện sai khác nhau lớn quá vậy? Nên ông đã hỏi Phạm Trọng Yêm. Phạm Trọng Yêm đáp lại:

– Chỉ có Tể tướng tốt, thầy thuốc tốt thì mới có thể cứu người.

Tể tướng tốt có thể cứu người của cả một đất nước; một thầy thuốc tốt, có thể tuỳ phận tuỳ lực mà cứu sinh mạng của người. Cứu được sinh mạng của một người, có thể là đã cứu được vận mệnh của một gia đình. Vị tiên sinh đoán mệnh nghe rồi rất cảm động, bởi vì Phạm Trọng Yêm niệm niệm đều là muốn cứu người, cho nên ông nói với Phạm trọng Yêm:

Con có cái tâm lượng thế này, chính là tấm lòng chân chính của một Tể Tướng, sau này con nhất định sẽ làm Tể Tướng.

Vị tiên sinh đoán mệnh này cũng rất biết cách khuyến khích trẻ nhỏ, sau này Phạm Trọng Yêm đúng thật trở thành Tể Tướng.

Chúng ta suy xét một chút, lúc Phạm Trọng Yêm còn trẻ tuổi, ông đọc Tứ Thư, Ngũ Kinh là thái độ gì? Là phải đọc ra được phương pháp tu thân, tề gia, trị quốc. Mà những người đọc sách khác là phải đọc ra cái gì? Chỉ để cầu công danh lợi lộc, cho nên đối với sự lĩnh hội kinh giáo sẽ có khác biệt tương đối lớn. Phạm Trọng Yêm đọc như vậy mười năm, hai mươi năm, văn chương mà ông viết ra nhất định nghe rất có lực, hơn nữa lại nhắm thẳng vào thời điểm suy bại của đất nước, cho nên ông có thể thuận lợi mà từng bước đi lên trong sự nghiệp của mình.

Lập chí làm Thánh Hiền

Văn Thiên Tường có một bài thơ, “Nhân sinh tự cổ thuỳ vô tử, lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh” (Đời người xưa nay ai chẳng chết, để lại lòng này chiếu sử xanh). Đan tâm là chỉ cho tâm chí thành, tâm chân thành của một người; chiếu hãn thanh, hãn thanh là đại biểu cho sử sách, lịch sử. Dùng cái chân tâm của chúng ta để soi chiếu bộ sử nào? “Lịch sử của đất nước chúng ta“. Xác thật là ngay trong sự truyền thừa của mấy nghìn năm lịch sử chúng ta, lần đầu tiên xuất hiện nguy cơ bị tuyệt chủng, là tuyệt chủng Thánh Hiền. Bởi vì truyền thừa của chúng ta, hai trụ cột lớn quan trọng nhất là Hiếu đạo vào Sư đạo, hiện nay Hiếu đạo có còn tồn tại không? Nguy hiểm bấp bênh. Mà Sư đạo lại được đặt nền móng trên cơ sở Hiếu đạo, cho nên chúng ta có trách nhiệm đem Hiếu đạo, Sư đạo biểu diễn ra, còn phải truyền thừa xuống, như vậy mới có thể thừa tiên khải hậu (kế thừa tổ tiên, mở lối mai sau), mới xứng đáng với sự từ ái của Tổ Tiên đối với chúng ta.

Chúng ta muốn tu thân, tề gia, trị quốc, trước hết phải soi chiếu lịch sử của ai? Tu thân phải từ chính mình mà bắt đầu, con người nhất định phải xứng đáng với chính mình, không được lừa mình dối người. Chúng ta quay đầu lại nhìn xem, trên đường đời mấy chục năm này, bản thân cảm thấy có cảm thấy đã thật làm chưa? Nếu như đã cảm nhận được tuổi tác nhiều thêm rồi mà thời gian cứ trôi qua, thế thì phải nhanh chóng chuyển biến thái độ, trân quý thời gian, học tập thật tốt, khai phát trí tuệ, đừng chờ đến lúc già rồi mới cảm thán “hắc phát bất tri cần học tảo, bạch phát phương hối độc thư trì” (tóc xanh chẳng biết sớm chăm học, bạc đầu hối tiếc sách đọc muộn).

Chúng ta muốn tề gia thì phải dùng sự nỗ lực cả đời này đi để soi chiếu lịch sử của cha mẹ chúng ta, cho nên nhất định phải làm một tấm gương tốt cho con cái, cũng phải để cho cha mẹ ở trong một đời này cảm thấy rằng, nuôi dưỡng được ra những đứa con như chúng ta vô cùng đáng giá, an ủi. Nếu như trong cả đời của cha mẹ, bạn mang đến cho họ là một thứ cảm nhận như thế, thì đã thật sự tận được cái phần tâm hiếu rồi. Ngoài việc chúng ta phải soi chiếu lịch sử cha mẹ ra, còn phải dạy dỗ con cái học tập giáo huấn của Thánh Hiền, đến sau này con cái lớn lên, chúng bước vào xã hội chung sống với mọi người, chúng sẽ cảm nhận được, chính bởi có được những giáo huấn của Thánh Hiền mà cha mẹ cho mình, mình mới chuẩn bị được nhân cách chính xác, thái độ nhân sinh chính xác, mới làm cho chúng ta cả đời có thể đứng vững mà không bị vấp ngã. Khi con cái đối với cha mẹ là sự cảm nhận và cảm ân như vậy, thì cả đời chúng ta trong lịch sử của con cái, cũng viết ra được trách nhiệm, nghĩa vụ và ân nghĩa của chúng ta.

Chúng ta còn phải soi chiếu lịch sử của ai? Một nửa kia của chúng ta. Để cho lịch sử cuộc đời của ông xã, bà xã của chúng ta viết lên được một tấm gương tốt về tu thân, tề gia. Quý vị đã từng nghĩ đến việc muốn viết một bản ký lục về tu thân, tề gia đề lưu lại cho đời sau chưa? Thời gian trôi qua rất nhanh, khi chúng ta về già, hi vọng làm nhiều hơn một số việc, có thể cũng chẳng làm được. Hiện nay đương lúc tuổi còn trẻ, phải tận tâm tận lực mà yêu thương che chở đối phương, để cho đối phương cảm nhận được cả đời này của mình chính bởi vì cưới được một người vợ tốt như vậy nên gia nghiệp, sự nghiệp của mình mới có được sự phát triển tốt như thế. Khi người chồng đối với người vợ có cái nhận xét như vậy, cái mà họ cảm nhận được chính là cùng một thứ thể hội như thế, người vợ này chính là đã làm được tương đối viên mãn.

Giá trị của đời người nằm ở chỗ thành tựu cho giá trị cuộc đời của tất cả người thân ở bên cạnh, đây gọi là truyền thừa văn hoá truyền thống. Khi con người có chí hướng như vậy thì tự nhiên sẽ hoàn thiện thật tốt bản thân, quy hoạch thời gian thật tốt, mà không để năm tháng trôi qua, phung phí thời gian.

Lập chí bắt đầu từ ngay bây giờ phải hành Hiếu

Khi trẻ nhỏ học tập học vấn của Thánh Hiền, chúng ta phải nên hướng dẫn chính xác cho các em lập chí. Nếu như các em nói con muốn làm Thủ tướng, cái mục tiêu này đối với cuộc sống hiện tại của các em mà nói là quá xa vời, chúng ta phải nên dẫn dắt trẻ nhỏ: Lập chí phải từ hiện tại mà bắt đầu làm, ở nhà làm một người con Hiếu thảo, ở trường làm một học sinh tốt, ở trong xã hội làm một công dân tốt, từ chỗ này mà bắt đầu làm mới là lập chí thật sự. Trẻ nhỏ sẽ cảm thấy rằng bây giờ mình học tập học vấn Thánh Hiền, giúp mẹ bưng một ly trà, giúp mẹ rửa chân, đều là thực hành giáo huấn của Thánh Hiền, đều là học tập để làm một người con Hiếu thảo. Rất nhiều trẻ nhỏ sẽ nói: “Mẹ ơi, sau này con lớn lên, nhất định con sẽ mua căn nhà lớn cho mẹ ở, mua chiếc xe thật to cho mẹ lái.“. Người mẹ nghe rồi sung sướng khổ tả nổi, để mặc con cái mỗi ngày đều tranh luận với cô, rồi cô vẫn cứ mộng tưởng rằng sau này con cái sẽ mua nhà lớn cho cô ở. Mà tâm hiếu của con cái không nên hi vọng vào mấy chục năm sau, đứa con thật sự có tấm lòng hiếu thảo thì từ ngay bây giờ đã bắt đầu làm rồi.

Chúng tôi thường dùng “Đệ Tử Quy” để hướng dẫn trẻ nhỏ, với cha mẹ thì lời nói phải rất là nhẹ nhàng; mỗi ngày phải giúp cho mẹ mình đỡ buồn bớt mệt mà làm việc nhà; sách phải thật sự đọc, làm cho cha mẹ yên tâm, những điều này đều là điều kiện tất yếu để làm người con Hiếu thảo, cho nên hướng dẫn trẻ nhỏ không được làm cho chí hướng và đời sống của trẻ nhỏ tách rời. Chúng ta hướng dẫn được chính xác thì trong quá trình trẻ nhỏ làm việc, chúng sẽ vô cùng vui thích, thật làm.

Thông qua giáo dục Đức hạnh, có một đứa bé ở trong một tuần đã làm được 43 việc Hiếu thảo, các thầy cô giáo từ trong lòng lấy làm cảm động, đây chính là trẻ nhỏ đã làm được ở nhà làm một người con Hiếu thảo, ở trường làm một học sinh tốt, trong xã hội làm một công dân tốt. Còn có rất nhiều trẻ nhỏ lúc ngồi trên xe bus, nhìn thấy trưởng bối, người già đang vừa lên xe thì đã lập tức nhường ghế. Những đứa trẻ còn nhỏ như vậy mà đã biết nhường chỗ ngồi, các trưởng bối và các bạn nhỏ khác, vừa nhìn thấy đã vô cùng cảm động, hơn nữa mọi người sẽ noi gương học tập, đạt được niềm vui của việc “giúp người là vui sướng”.