CẨM NANG HẠNH PHÚC

Thầy Thái Lễ Húc giảng thuật


CHƯƠNG 4 – VẤN ĐỀ THIÊN (XỬ LÝ VẤN ĐỀ)

11. CON TRẺ NÓI CHUYỆN KHÔNG RÕ RÀNG THÌ PHẢI LÀM SAO?

Nói chuyện cũng phải học, nói nhiều sẽ thành thục

Phương thức giao tiếp và tương tác giữa người với người quan trọng nhất là ngôn ngữ, cho nên học để nói chuyện rõ ràng tương đối quan trọng, thế nhưng học tập nói chuyện phải huấn luyện từ nhỏ. Tôi không được huấn luyện nói chuyện từ nhỏ, bởi vì từ nhỏ đã kém tài, chưa từng tham gia cuộc thi diễn giảng hay cuộc thi đọc thuộc nào, điều này đối với tôi mà nói cũng là kém duyên. Lúc học Đại học, tâm cảnh học tập của tôi đã khai mở, lúc đó tôi yêu thích học tập một số kiến thức về sức khoẻ, sau khi học tập thì cảm thấy sức khoẻ đối với con người rất quan trọng, muốn đem kiến thức về sức khoẻ giảng cho bạn học nghe, sau đó tôi đến một quán trà bên cạnh trường học, kiếm hai, ba đứa em cùng trường, tôi nói:

– Các em liệu có sẵn sàng nghe anh giảng nói về chủ đề liên quan đến sức khoẻ không?

Tôi đã nói hẹn với các em ở cùng trường như vậy ở quán trà, bắt đầu giảng giải cho họ về các chủ đề “Tầm quan trọng của dinh dưỡng đối với sức khoẻ con người”, “Tầm quan trọng của quan hệ nhân tế đối với con người”, tôi từ đó mới bắt đầu luyện tập nói chuyện.

Sau này tôi đến Hải Khẩu, cô giáo Dương đã nói với tôi, chỉ cần một khi có cơ hội giảng bài, thậm chí người nghe chỉ có ba người, hai người cũng phải đi giảng. Tôi cẩn thận tuân theo lệnh của cô giáo, trải qua hơn một trăm buổi đã giảng như vậy, sau này lại đến Thâm Quyến, nửa năm đã giảng được hai, ba trăm buổi, ngay sau đó đã bắt đầu làm các cuộc diễn giảng mang tính toàn quốc, đã một mạch rèn luyện như vậy. Cho nên, nói chuyện phải “vật uý nan” (không sợ khó), nói nhiều sẽ thành thục.

Nói chuyện muốn lưu loát thì phải nương vào rèn luyện

Nói chuyện cũng phải xem tồn tâm của chúng ta, nếu là lời nói lợi ích cho người khác, đương nhiên phải nói; còn nếu là lời nói tự tư tự lợi, phải nên là “thoại thuyết đa, bất như thiểu” (nói nhiều lời, không bằng ít). Chúng tôi mở lớp học ở các nơi, các thầy giáo của trung tâm cũng thường hay để trẻ nhỏ có cơ hội lên đài nói chuyện, như vậy không chỉ huấn luyện năng lực nói chuyện cho cho bọn trẻ, mà còn huấn luyện oai nghi nói chuyện cho bọn trẻ. Thầy cô giáo yêu cầu chúng khi lên giảng đài thì trước hết phải cúi chào một cái, đây là huấn luyện cho chúng phải làm được “bộ tùng dung, lập đoan chính, ấp thâm viên, bái cung kính” (đi thong thả, đứng ngay thẳng, chào cúi sâu, lạy cung kính), lại tự mình giới thiệu: “Tôi là họ gì tên gì đó, năm nay mấy tuổi“, còn phải nói trong tuần này bản thân ở nhà làm được những việc gì hiếu thuận với cha mẹ. Khi trẻ nhỏ đem những việc hiếu thuận với cha mẹ mà mình dã làm nói ra, thì có thể “kiến nhân thiện, tức tư tề” (thấy người tốt, nên sửa mình). Cho nên, “Đệ tử quy” là ở đâu? Là ở trong đời sống, thời thời khắc khắc đều dùng được. Lúc bọn trẻ ở trên sân khấu nói chuyện, thì có thể nhìn thấy tay của chúng không nghe theo sự sai bảo, động tới động lui, có lúc chúng nói chuyện không rõ ràng, chúng tôi sẽ để cho chúng nói lại một lần nữa, từng lần từng lần để cho chúng rèn luyện, như thế sự lưu loát của nói chuyện đã được huấn luyện ra rồi.

Giới hạn thanh điệu nói chuyện phải huấn luyện

“Vật cấp tật, vật mô hồ” (chớ nói nhanh, chớ mơ hồ), thanh điệu nói chuyện của một người phải bình ổn mà không được hấp tấp, lúc nói chuyện phải có sự du dương trầm bổng, khi nói đến trọng điểm thì âm thanh phải có trọng lượng một chút. Nếu như chúng ta trò chuyện chỉ toàn là dùng một dạng âm điệu, có thể đối phương nghe rồi cũng buồn ngủ, cho nên nói chuyện còn phải “trọng thả thư” (nói trọng điểm). “Đệ Tử Quy” cũng đề cập đến thái độ và phương pháp nói chuyện, ví dụ như “tôn trưởng tiền, thanh yếu đê; đê bất văn, khước phi nghi” (trước người lớn, phải nói nhỏ; nhỏ không nghe, không đúng phép), đây cũng là dạy dỗ chúng ta lúc nói chuyện thì dùng âm thanh vừa phải, không được quá lớn, cũng không được quá nhỏ tiếng. “Vấn khởi đối, thị vật di” (khi hỏi đáp, mắt nhìn thẳng), khi chúng ta đang nói chuyện với người khác, ánh mắt phải hướng về đối phương để biểu thị sự tôn trọng. Một số tình tiết nhỏ nhặt này, phải bỏ công phu mà huấn luyện con trẻ, sau khi trải qua ba, bốn tuần, tự nhiên sẽ tuân theo quy củ.

Có một bé gái rất hướng nội, chúng tôi cho em cơ hội rèn luyện nói chuyện, trải qua mấy tháng, bé gái này đi tham gia cuộc thi diễn giảng đạt được giải thưởng, mẹ của em rất hoan hỉ. Nếu như con cái của quý vị hiện nay không dám nói chuyện trước đám đông, quý vị cũng có thể huấn luyện chúng ở nhà, người cha làm mẫu trước, rồi sau đó để cho con cái cùng rèn luyện với quý vị, chúng nhất định sẽ làm rất hoan hỉ, bởi vì trẻ nhỏ nhìn thấy bạn làm trước thì chúng sẽ làm cùng bạn, hơn nữa cũng sẽ làm rất nhiệt tình.

Tốc độ, nhịp độ nói chuyện nên vừa phải

Người hiện nay nói chuyện nói rất nhanh, hình như gặp được người như chính là gặp được bạn cũ, nói không ngừng được. Một người muốn thay đổi cá tính hấp tấp của bản thân, thì phải từ nói chuyện mà bắt đầu, đây là phương pháp đơn giản nhất. Các vị nhìn thấy thân hình của tôi thì biết được tôi cũng là người rất vội vàng, rất hấp tấp, tính cách của tôi có thể chậm rãi trở lại, chính là lúc nghe Sư Trưởng giảng kinh thì không nhanh không chậm, tính cách hấp tấp đã từ trong bầu không khí thanh tịnh này mà dần dần bị hàng phục. Chúng ta nghe Sư trưởng giảng bài trong thời gian lâu rồi, đối với dạng âm thanh này, tốc độ càng dần càng quen thuộc, thì đã vô hình trung làm chậm lại tốc độ nói chuyện. Khi tốc độ nói chuyện của bạn chậm lại rồi, thói quen này lại sẽ dần dần thay đổi cảm xúc và tính cánh của bạn.

Ngay trong việc rèn luyện cho con trẻ trò chuyện với người khác, phải có thể thời thời quán chiếu tốc độ nói chuyện của trẻ nhỏ, nếu như quá nhanh, người khác nghe sẽ vất vả. Rất nhiều người cũng nói: “Tôi nói vậy cũng đã đủ chậm rồi mà“, như vậy có được không? Không được dùng tiêu chuẩn của chính mình, phải dùng tiêu chuẩn có thể tiếp nhận của người khác. Mục đích nói chuyện là ở đâu? Đương nhiên là phải để cho người khác nghe hiểu. Nếu như chúng ta gọi điện thoại cho ông chủ, ông chủ nói chuyện quá nhanh, bạn không nghe rõ ràng, lại phải xử lý việc mà ông ấy giao, lúc này thì phải làm sao? Đem nội dung mà ông ấy đã nói để nói lại một lần cho ông nghe, nếu như bạn nghe sai rồi, ông ấy sẽ lập tức nói lại với cho một lần. Nếu không bạn nghe nhầm ý của ông chủ rồi, lúc bạn xử lý vấn đề thì sẽ có sai lệch, ông ấy tuyệt đối chẳng cảm thấy ông ấy nói quá nhanh, nhất định là nói bạn làm việc không được chu đáo. Chúng ta phải có một thói quen, không luận là ai giao việc cho mình, trước khi gác điện thoại đều phải nhắc lại một lần cho họ nghe thì mới tuyệt đối không sai sót. Thường thường sai một câu sẽ làm cho toàn bộ sự việc phải làm lại từ đầu.

Chỉ nói lời trí tuệ, chỉ nói lời an ủi nhẹ nhàng, chỉ nói lời lợi ích cho người khác

Nếu như chúng ta có tâm muốn ra ngoài giảng nói “Đệ Tử Quy”, cơ hội luyện tập nói chuyện tốt nhất, không phải là ở trên bục gảng, mà là thời thời khắc khắc phải nắm bắt cơ hội giới thiệu học vấn Thánh hiền cho người khác, đây chính là cơ hội tốt để luyện tập nói chuyện. Khi chúng ta thời thời đều nói ngôn ngữ của Thánh Hiền nhân, thì không nói lời thừa nữa, những gì nói ra đều là chánh tri chánh kiến. Chúng ta ngay trong quá trình trò chuyện với người, chỉ nói lời trí tuệ, chỉ nói lời an ủi nhẹ nhàng, chỉ nói lời lợi ích cho người khác. Bình thường có thể tích luỹ được như vậy, khi có cơ hội lên bục giảng, bản thân mới nắm chắc được sự bình tĩnh ứng đối.