CẨM NANG HẠNH PHÚC

Thầy Thái Lễ Húc giảng thuật


CHƯƠNG 4 – VẤN ĐỀ THIÊN (XỬ LÝ VẤN ĐỀ)

7. CON TRẺ CÃI LỜI CHA MẸ THÌ PHẢI LÀM SAO?

“Nhất ngôn cửu đính” (Nói một lời cãi chín lời) là kết quả, nguyên nhân ở đâu?

“Phụ mẫu giáo, tu kính thính” (cha mẹ dạy, phải kính nghe), lúc cha mẹ dạy dỗ chúng ta, chúng ta phải cung cung kính kính mà tiếp nhận. Quân tử thời xưa là “nhất ngôn cửu đỉnh” (một lời nói ra nặng như chín cái đỉnh), nhưng trẻ nhỏ hiện nay đều là “nhất ngôn cửu đính” (nói một lời cãi chín lời), chữ đính này là đính của đính tràng (khua môi múa mép), chính là đối với cha mẹ không có tâm cung kính. Con cái vì sao lại nhất ngôn cửu đính? Bởi vì chúng ta đối với cha mẹ nói lời cũng không có tâm cung kính, chúng ta cũng thường hay khua môi mua mép với cha mẹ, trên làm dưới bắt chước, ngay trong vô tình đã cho con cái tạo thành ảnh hưởng không tốt, loại gương xấu này làm cho con cái học được rồi, cho nên làm cha mẹ ở trước mặt trưởng bối thì một câu một chữ không thể không thận trọng.

Khua môi múa mép tranh biện không thể giải quyết vấn đề

Rất nhiều bằng hữu nói, cha mẹ nói lỗi lầm của tôi, rất nhiều đều không phải là sự thật, cho nên tôi phải giải thích một chút. Lúc cha mẹ giáo huấn chúng ta, cảm xúc có lúc cũng tăng mạnh hơn, mà bạn lại cãi lại biện bác, chỉ làm cho tình hình càng dần càng xấu đi, có thể giữa cha con lại sinh tranh cãi, cho nên lúc đó phải nên lặng yên lắng nghe.

Con người hiện nay thích biện bác giải thích, cũng không ngẩng mặt để xem chỗ làm sai của bản thân. Thậm chí cha mẹ thật sự có trách lầm bạn, bạn cũng phải nhẫn xuống, đợi cho cảm xúc của cha mẹ ổn định rồi thì họ sẽ cảm thấy bản thân mình đã làm hơi quá, có thể còn sẽ chủ động gọt trái cây cho bạn ăn, chủ động qua nói đôi câu với bạn, ý nghĩa chính là không có việc gì cả.

Cha mẹ dạy phải kính nghe” cũng phải nương vào trí tuệ

Cha mẹ trách cứ bạn, bạn không cãi lại, đối với hiểu lầm về bạn, bạn cũng có thể bình tâm tĩnh khí mà tiếp nhận, bạn nơi nơi đều có thể nhẫn, cha mẹ sẽ càng dần càng bội phục bạn. Nếu như bạn có được sự tôn trọng và bội phục của cha mẹ, sau này bạn nói gì với cha mẹ thì họ có thể chịu lắng nghe, cho nên phải lắng được tính nóng nảy xuống! Đây chính là làm được “cha mẹ dạy, phải kính nghe“.

Thế nhưng “cha mẹ dạy, phải kính nghe” cũng phải là theo tình hình mà định. Ví dụ như, cha mẹ của bạn đang có bệnh tim, họ nhìn thấy bạn thì mắng rất kịch liệt, bạn phải nên nhanh chóng tránh đi, không được để cha nổi giận thêm mà khiến cho bệnh tim của ông phát tác, nếu không chính là đại bất biếu. Cho nên, cầu học vấn phải học được thật linh hoạt, niệm niệm phải vì cha mẹ mà suy nghĩ, thì bạn biết được lúc đó phải nên tiến thoái như thế nào mới là chính xác.

Tăng Tử chịu đòn là bất hiếu

“Phụ mẫu trách, tu thuận thừa” (cha mẹ trách, phải thừa nhận), cha mẹ trách phạt thậm chí là đánh đòn, người làm con cái chúng ta phải nên vui vẻ mà tiếp nhận. Chính mình phải nghĩ xem tại sao cha mẹ lại nổi giận như thế, lỗi lầm của chúng ta ở đâu? Có một lần Tăng Tử phạm lỗi, cha của Tăng Tử rất tức giận, đã cầm lấy một khúc gỗ lớn để đánh ông. Tăng Tử tuân theo câu giáo huấn “cha mẹ trách, phải thừa nhận”, cho nên khi cha đánh ông, Tăng Tử không hề động đậy gì mà cứ để cho cha đánh, kết quả ra lực quá mạnh đánh cho ông bất tỉnh. Sự việc này truyền đến tai Khổng Tử, Khổng Tử đã nói với học trò rằng, Tăng Tử làm như vậy là bất hiếu. Bởi vì lúc cha mẹ tức giận, cảm xúc không dễ gì khống chế, nếu như lỡ tay đánh một gậy khiến tử vong, con trai chết rồi, ai là người thương tâm nhất? Cha mẹ. Cho nên, Khổng Tử nói “tiểu trượng tắc thụ, đại trượng tắc tẩu” (roi nhỏ chịu nhận, gậy lớn chạy mau), chính là cầm cây gậy nhỏ mà đánh thì ngoan ngoãn tiếp nhận xử phạt, khi dùng gậy lớn đánh thì phải chạy đi, nếu như không chạy chính là khiến cha mẹ rơi vào chỗ bất nghĩa. Học tập học vấn của Thánh Hiền phải có thể vận dụng linh hoạt!

Làm cho con trẻ hiểu rõ việc dụng tâm khi cha mẹ trách phạt

Tôi hỏi qua các bạn nhỏ, nếu như bị cha mẹ xử phạt, trong tâm suy nghĩ thế nào? Hoặc là sau khi con cái các bạn bị bạn xử phạt rồi, chúng suy nghĩ gì? Đáp án nhiều nhất của trẻ nhỏ là “Xui xẻo quá! Bị cha mẹ mắng, lần sau làm việc sai không để bị nhìn thấy thì sẽ không bị mắng nữa“. Như vậy có được không? Chúng ta phải nhạy cảm để quan sát tâm lý của con cái, mới có thể hướng dẫn chúng có thái độ chính xác. Làm thầy cô giáo phải nói đỡ lời giúp cha mẹ, để cho con cái thể hội được sự giáo dục của cha mẹ là tấm lòng yêu thương đối với con cái. Tôi hỏi học trò:

– Một người khi nổi cơn giận rồi, liệu tinh thần có còn thoải mái dễ chịu nữa hay không?

Không thấy qua! Sau khi nổi cơn giận rồi, thân thể đều cảm thấy mỏi mệt, bởi vì vừa nổi cơn giận, cơ thể sẽ sinh ra lượng lớn độc tố, phải ba ngày mới có thể khôi phục, cho nên nổi giận đối với cơ thể có sự tổn thương rất lớn.

Tại sao cha mẹ biết việc nổi giận đối với cơ thể của chính mình không tốt mà vẫn phải kỷ luật bạn? Bởi vì sợ bạn không học tốt, sợ cuộc đời bạn không kiến lập được nhân cách, thái độ chính xác, vì để cho bạn tốt, cho dù làm tổn thương thân thể của mình cũng phải giáo dục bạn. Cho nên, bạn phải đem thân mình để xem xét sự dụng tâm của cha mẹ, phải không có lỗi với sự giáo huấn của cha mẹ, sau này tuyệt đối không được tái phạm. Phải học tập đức hạnh của Nhan Uyên, làm được “bất nhị quá” (không phạm lỗi hai lần), lần sau không được tái phạm. Chúng ta phải nên ôm ấp tâm thái bị đánh mắng chính là sẽ được tiến bộ, mỗi lần sau khi bị giáo huấn rồi, thì suy nghĩ mình nhất định có thể sẽ tiến bộ, phải nhanh chóng sửa chữa lại lỗi lầm. Khi con trẻ được giáo huấn, có thể có tâm thái như thế, thì có thể trân quý cơ hội nâng cao bản thân, không bị cảm xúc hoá, mà là có thể dùng lý trí để đối diện với sự việc.